La Lei n.º 93/2021, de 20 de dezembre, nun ye ua mera recomendaçon ética ó declaraçon de buonas antençones. Trata-se dun regime jurídeco amparatibo que ampeçou ua berdadeira rebuolta na trasparença de las ourganizaçones an Pertual. Todas las pessonas coletibas pribadas cun 50 ó mais trabalhadores, todas las outarquias cun mais de 10.000 habitantes ó mais de 50 trabalhadores, i tolas las antidades de setores regulados (banca, seguros, fondos, abiaçon i ambiente) stan oubrigadas a tener canales anternos de denúncias siguros i ancriptados. Zprezar este deber custitui ua cuntraordenaçon mui grabe sancionada pul Mecanismo Nacional Anticorrupçon (MENAC) cun coimas que puoden ir até 250.000 ouros para pessonas coletibas, a la par de la respunsabelidade pessonal de ls admenistradores cun coimas até 25.000 ouros.
L Cuntesto de la Lei 93/2021 i la Trasparença Anstitucional
Durante décadas, l quadro legal pertués tratou las denúncias de anfraçones de modo çperso i fragilizado. Ls trabalhadores que testemunhában crimes de corrupçon, fraudes fiscales, benciaçon de fondos públicos ó bielaçon de regras de sigurança éran bistas cun çconfiança, quedando ambaixo de pressones, çpedimientos çfarçados ó eisulamiento profissional sin qualquiera rede de proteçon efetiba.
La publicaçon de la Diretiba (UE) 2019/1937 de l Parlamiento Ouropeu i de l Cunseilho ampuso ua mudança radical an to l spácio quemunitário. Pertual traspuso esta diretiba atrabeç de la Lei n.º 93/2021, de 20 de dezembre, que stableciu l Regime Giral de Proteçon de Denunciantes de Anfraçones (RGPDI). Este diploma legal nun solo cria l canal anterno oubrigatório, cumo proíbe de forma taxatiba qualquiera ato de retaliaçon i garante proteçon total als informadores de buona-fé.
Al mesmo tiempo, l Decreto-Lei n.º 109/2021 criou l Regime Giral de Prebençon de la Corrupçon (RGPC) i anstituiu l Mecanismo Nacional Anticorrupçon (MENAC), ourganismo outónomo cun poderes de fiscalizaçon i de apicaçon de coimas pesadas para garantir que las ampresas nun guardan ls canais cumo meras formalidades de papel.
L Critério Geral de las 50 Pessonas Trabalhadoras ne l Setor Pribado
L artigo 8.º, n.º 1, alínea a), de la Lei n.º 93/2021 define que stan oubrigadas a tener un sistema anterno de denúncias todas las pessonas coletibas que ampreguen 50 ó mais trabalhadores.
Ambora pareça ua regra simples, la sue aplicaçon prática gerou muitas dúbedas jurídecas ne ls departamentos de recursos houmanos i gabinetes de adbogados. La cuntaige nun se baseia solo ne ls cuntratos de trabalho por tiempo andetreminado (trabalhadores de l quadro efetibo). L critério legal eisige ua abaliaçon ambrangente de la fuorça de trabalho que eiserce atebidade subordinada na ourganizaçon.
Quen Entra na Cuntaige de las 50 Pessonas Trabalhadoras?
Para eifeitos de Berificaçon de l lhemite legal, dében ser cunsiderados:
- Trabalhadores efetibos cun cuntrato sem termo: Eiquipa permanente de la ampresa a tiempo anteiro ó a tiempo parcial;
- Trabalhadores com cuntrato a termo resolutibo: Cuntratos a termo cierto ó ancerto que stéian an eisecuçon na data de cuntaige;
- Trabalhadores temporários: Pessonas cedidas por ampresas de trabalho temporário que zampenhen funçones nas anstalaçones de la ampresa utilizadora;
- Trabalhadores an cedéncia oucasional: Profissionais cedidos por outras ampresas de l mesmo grupo ó parceiros comerciales;
- Stagiários profissionais remunerados: Mozos licenciados ó diplomados amvolvidos an stágios cun compensaçon financeira;
- Trabalhadores an teletrabalho: Funcionários que presten serbiço a la çtáncia, mas sob dependéncia jurídica i eiquenómica de la sociadade.
Prestaçon de Serbiços i Órgãos Sociais: Cumplexidades de la Jurisprudéncia
Ls prestadores de serbiços andependientes (recibos berdes) que manténgan berdadeira outonomie técnica i nun stéian sujeitos al poder de direçon de la ampresa nun entram na cuntaige de ls 50 trabalhadores. Todabie, se na prática eisistir ua relaçon de falso trabalho andependiente (trabalho subordinado encubierto), la Outoridade para las Cundiçones de l Trabalho (ACT) i l MENAC puoden requalificar la relaçon laboral i somar essas pessonas al númaro total de la fuorça de trabalho.
Quanto als nembros de ls órgãos de admenistraçon ó de geréncia, solo dében ser cunsiderados se mantibíren un cuntrato de trabalho suspenso ó bínculo laboral cumputábel para alhá de las funçones societárias puras.
Momento de la Abaliaçon de l Lhemite
La cuntaige de ls trabalhadores nun ye ua fotográcia stática dun único die. Nas ampresas cun grande sazonalidade (cumo l agronegócio, la colheita de la uba ne l Douro, la andústria hoteleira ó la custruçon cebil), l cálculo debe apoiar-se na média anual de trabalhadores que prestron serbiço ne l exercíçio anterior. Se la média de las pessonas que trabalharon para la ampresa al lhongo de l anho atingir ó ultrepassar las 50 pessonas, la ampresa queda amediatamente birada para la oubrigaçon de manter l canal anterno atibo.
Setores Regulados: Oubrigaçon Sin Lhemite de Dimenson
L artigo 8.º, n.º 1, alínea b), de la Lei n.º 93/2021 anstala ua sceçon fundamental que afeta cientos de pequeinhas i médias ampresas (PME): ficam oubrigadas a tener canal anterno todas las antidades que caigan ne l campo de aplicaçon de atos de la Ounion Ouropeia referidos na Parte I.B i Parte II de l Anexo de la Diretiba (UE) 2019/1937, andependientemente de l númaro de trabalhadores que ampreguen.
Esto quier dezir que ua sociadade comercial cun solo 5 ó 10 trabalhadores puode ser legalmente oubrigada a tener un canal de denúncias se zampenhar atebidades an árias de risco spressamente reguladas.
| Setor de Atebidade Regulado | Legislaçon Aplicable | Lhemite de Trabalhadores | Superbison Oufecial |
|---|---|---|---|
| Serbiços Financeiros i Banca | RGICSF i Diretiba 2013/36/UE | 0 trabalhadores (Oubrigatório de 1 trabalhador) | Banco de Pertual |
| Mercados de Bencidos i Mobiliários | Códico de ls Balores Mobiliários | 0 trabalhadores (Aplicaçon direta) | CMVM |
| Seguros i Fundos de Pensones | Regime Jurídeco de Seguros (RJASR) | 0 trabalhadores (Aplicaçon direta) | ASF |
| Prebençon de Branqueamiento (BC/FT) | Lei n.º 83/2017, de 18 de agosto | 0 trabalhadores (Para antidades financeiras) | Banco de Pertual / DGC |
| Abiaçon Cebil i Sigurança Aérea | Regulamento (UE) n.º 376/2014 | 0 trabalhadores (Operadores de transporte) | ANAC Cebil |
| Sigurança Marítima i Portuária | Diretiba 2009/16/CE i Códico ISPS | 0 trabalhadores (Armadores i portos) | DGRM |
| Sigurança de Redes i Sistemas (NIS2) | Diretiba (UE) 2022/2555 (NIS2) | Média ampresa ó setores eissenciales | CNCS |
Antidades Oubrigadas al Branqueamiento de Capitales (Lei 83/2017)
Ua de las árias de maior atençon prende-se cun las antidades financeiras referidas na Lei n.º 83/2017. Anstituiçones de crédito, sociadades financeiras, anstituiçones de paganiento, anstituiçones de moneda eiletrónica, sociadades de eimbestimiento i mediadores de crédito dében ter canales de denúncias anternos funcionalmente apartados de las linhas quemerciales quemuns, garantindo anonimato i sigilo rigoroso.
Quanto a las antidades nun financeiras oubrigadas a la Lei 83/2017 (eimobiliárias, adbogados, solicitadores, cuntabilistas certificados i auditores), ambora la Lei 83/2017 prebeia mecanismos de quemunicaçon de ouparaçones suspeitas al DCIAP i a la UIF, la oubrigaçon de canal anterno sob la Lei 93/2021 solo surge se atingiren ls 50 trabalhadores, salbo se cumpletaren funçones financeiras antegradas.
L Setor Público: Outarquias, Anstitutos i Freguesias
L artigo 8.º, n.º 2, de la Lei n.º 93/2021 alarga l deber de criar canales de denúncias anternos al setor público admenistratibo i ampresarial:
Menicípios i Freguesias: Regras de Diferenciaçon
La lei pertuesa cuidou de stabelecer critérios proporcionados para la admenistraçon lhocal, eibitando subcarregar freguesias rurais de mui pequeinha dimenson:
- Cámaras Menicipales: Todas las Cámaras Menicipales de Pertual, andependientemente de l númaro de habitantes de l cunceilho (cumo Miranda de l Douro, Mogadouro, Binhais ó Bergáncia), stan oubrigadas a manter un canal anterno de denúncias se cuntaren cun 50 ó mais funcionários públicos ne ls sous quadros;
- Menicípios cun mais de 10.000 habitantes: Stan oubrigados a ter canal anterno mesmo que, por pura heipótese teórica, téngan menos de 50 trabalhadores permanentes;
- Juntas de Freguesia: Fican ssentas de la oubrigaçon de criar canal anterno de denúncias las freguesias que téngan menos de 50 trabalhadores i que pertençan a cunceilhos com menos de 10.000 habitantes. Nas freguesias de maior densidade populacional ó cun quadros de pessonal alargados, la oubrigaçon mantén-se plenamente bálida.
Anstitutos Públicos, Spitales i Ampresas Públicas
To l aparelho de la admenistraçon direta i andireta de l Stado queda ambrangido:
- Direçones-Gerais, Secretarias-Gerais i Anstitutos Públicos;
- Spitales i Unidades Locales de Salude (ULS) de l Sistema Nacional de Salude (SNS);
- Anstituiçones de Ansino Superior (Ounibersidades i Anstitutos Politécnicos);
- Empresas Públicas de l Setor Empresarial de l Stado (SEE) i de l Setor Empresarial Local (SEL).
La lei nun permite sceçones para serbiços de salude ó fuorças de sigurança ne l que toca a la eisisténcia de canales, ande que la tramitaçon de matérias de sigurança nacional ó segredo de stado goze de proteçon procedimental adecada.
Grupos Ampresariales i Filiales Estrangeiras: La Queston de la Centralizaçon
Muitas sociadades pertuesas pertencem a grupos multinacionales com sede an Madrid, Paris, Francfort ó Nuoba Iorque. Un de ls erros mais quemuns praticados por admenistradores de filiais em Pertual cunsiste em julgar que la eisisténcia dun canal corporativo global na ampresa-mai sime la filial pertuesa de cumprir la Lei 93/2021.
La Comisson Ouropeia i l MENAC yá sclarecírun que cada pessona coletiba com 50 ó mais trabalhadores stablecida an território pertués ten de tener l sou própio canal anterno de denúncias a nible lhocal. La filial pertuesa nun puode ampor aos sous trabalhadores que façan denúncias solo an lhéngua anglesa ó atrabeç dun buzón sediado na casa-mai ne l strangeiro. L canal debe star çponible an lhéngua pertuesa (ó mirandesa nas árias adonde seia oufecial), gerido por un respunsable lhocal outónomo ó por un prestador de serbiços de software cumpridor de l RGPD na Ounion Ouropeia, garantindo la tramitaçon tempestiba de 7 dies i 3 meses.
Partilha de Recursos nas Médias Ampresas (50 a 249 Trabalhadores)
L artigo 11.º, n.º 3, de la Lei n.º 93/2021 cede ua faculdade amportante para diminuir custos admenistratibos nas médias ampresas: las pessonas coletibas de l setor pribado que ampreguen antre 50 i 249 trabalhadores puoden partilhar recursos ne l que respeita a la receçon de denúncias i a la ambestigaçon respetiba.
Todabie, esta partilha de recursos nun eilimina la respunsabelidade jurídica andebidual de cada ampresa: l deber de guardar sigilo, de manter l lhibro de registo i de dar seguimento a las medidas corretibas mantén-se na sfera de cada pessona coletiba participante.
L Quadro Sancionatório de la Lei 93/2021 i de l MENAC
L capítulo de las contraordenaçones (artigos 27.º a 29.º de la Lei n.º 93/2021) eibidencia que l lhegislador quis dar dentes bien afiados a la outoridade de fiscalizaçon.
Cuntraordenaçones Mui Grabes (Artigo 28.º, n.º 1)
Custitui contraordenaçon mui grabe:
- Nun ter canal de denúncias anterno: Falta total de amplantaçon de l meio técnico de receçon;
- Ter un canal que nun garanta la cunfidencialidade ó l anonimato: Usar buzones de correio eiletrónico quemuns ó formulários sin ancriptaçon;
- Praticar atos de retaliaçon contra l denunciante: Çpedir, suspender, despromober, transferir ó assediar quien apersentou denúncia de buona-fé;
- Bielar l segredo de eidentidade: Rebellar l nome de l denunciante sin outorizaçon judicial fundamentada.
Balores de las Coimas Mui Grabes:
- Para Pessonas Coletibas: De 1.000 a 250.000 ouros;
- Para Pessonas Singulares: De 500 a 25.000 ouros.
Cuntraordenaçones Grabes (Artigo 28.º, n.º 2)
Custitui contraordenaçon grabe:
- Nun notificar l denunciante de la receçon de la denúncia ne l prazo de 7 dies;
- Nun dar quemunicaçon de las medidas prebistas ó adotadas ne l prazo de 3 meses;
- Nun çponibelizar anformaçon clara i acessible subre ls procedimentos de denúncia na páigina web de la ampresa.
Balores de las Coimas Grabes:
- Para Pessonas Coletibas: De 500 a 125.000 ouros;
- Para Pessonas Singulares: De 250 a 12.500 ouros.
| Tipo de Anfraçon | Artigo de la Lei 93/2021 | Coima Pessona Coletiba | Coima Pessona Singular |
|---|---|---|---|
| Auséncia de Canal Anterno | Art. 28.º, n.º 1, al. a) | 1.000 € a 250.000 € | 500 € a 25.000 € |
| Bielaçon de Cunfidencialidade | Art. 28.º, n.º 1, al. c) | 1.000 € a 250.000 € | 500 € a 25.000 € |
| Prática de Retaliaçon | Art. 28.º, n.º 1, al. e) | 1.000 € a 250.000 € | 500 € a 25.000 € |
| Zrespeito de l Prazo de 7 Dies | Art. 28.º, n.º 2, al. b) | 500 € a 125.000 € | 250 € a 12.500 € |
| Zrespeito de l Prazo de 3 Meses | Art. 28.º, n.º 2, al. c) | 500 € a 125.000 € | 250 € a 12.500 € |
| Falta de Páigina Anformatiba Web | Art. 28.º, n.º 2, al. d) | 500 € a 125.000 € | 250 € a 12.500 € |
Articulaçon cun l Regime Giral de Prebençon de la Corrupçon (RGPC)
L Decreto-Lei n.º 109/2021, de 9 de dezembre, aprobou l Regime Giral de Prebençon de la Corrupçon (RGPC), criando un sistema antegrado de ampeçatibas de cumpuorformidade para pessonas coletibas com sede em Pertual que ampreguen 50 ó mais trabalhadores, bien cumo sucursales de sociadades strangeiras.
L RGPC eisige la criaçon de quatro pilares documentedos:
- PPR (Plano de Prebençon de Riscos de Corrupçon i Anfraçones Cunexas): Identificaçon de todos ls setores de la ampresa suscetibles a riscos de suborno, peculato, concusson ó tráfico de anfluéncias;
- Códico de Cunduta: Decumiento benceador de las normas de ética i sançones çceplinares aplicables;
- Canal de Denúncias Anterno: Prebisto ne l artigo 8.º de l RGPC com remisson spressa para la Lei n.º 93/2021;
- Respunsable pul Cumprimiento Normatibo (RCN): Designaçon formal dua pessona ó comisson ancarregada de fiscalizar l cumprimento de l plano.
La cunjunçon de ls dous diplomas senefica que la ampresa nun puode tratar l canal de denúncias de forma apartada. L buzón de denúncias ye l sensor eibidente de que l Plano de Prebençon de Riscos stá bibo i a ser monitorizado pulas eiquipas de geston.
Checklist de Diagnóstico: La Sue Empresa Ten Oubrigaçon?
Respunda a las seguintes cinco questones para berificar de forma eimediata l grau de eisigéncia legal de la sue ourganizaçon:
- A sue ampresa ampregou, an média ne l redadeiro anho cebil, 50 ó mais trabalhadores (ancluindo efetibos, cuntratos a termo, stagiários remunerados i temporários)?
Se si: Ten oubrigaçon legal amediata de ter canal anterno sob la Lei 93/2021 i RGPC. - A sue ampresa eiserce atebidade ne l setor bancário, financeiro, de seguros, fondos de pensones, abiaçon cebil ó sigurança marítima?
Se si: Ten oubrigaçon legal andependientemente de l númaro de trabalhadores (mesmo que ténga solo 1 ó 5 funcionários). - La sue antidade ye un Menicípio com 50 trabalhadores ó mais de 10.000 habitantes, ó un Anstituto Público?
Se si: Ten oubrigaçon de ter canal anterno sob l artigo 8.º, n.º 2, de la Lei 93/2021. - A sue ampresa pertence a un grupo multinacional com canal global sediado ne l strangeiro?
Atençon: Se a filial pertuesa ampregar 50 ó mais trabalhadores, ten de tener un canal lhocal an lhéngua pertuesa i gerido sob las leis de Pertual. - L sou canal atual cunsiste num buzón de correio eiletrónico (e-mail) ó número de telemoble quemun?
Albiço de Risco: Este meio nun garante anonimato técnico, guarda IPs ne ls serbidores i custitui anfraçon mui grabe sancionada com coimas até 250.000 ouros.
Perguntas Frequentes subre la Oubrigaçon de l Canal de Denúncias (FAQ)
Ua ampresa cun 45 trabalhadores que use 10 trabalhadores temporários ne l berano stá oubrigada a ter canal?
Si. Se la utilizaçon de trabalhadores temporários liebantou la média anual de pessonas subordinadas para 50 ó mais trabalhadores, la ampresa queda oubrigada a cumprir la Lei n.º 93/2021 i l RGPC.
Ua sociadade imobiliária com 8 trabalhadores ten de tener canal de denúncias sob la Lei 93/2021?
An regra, nun. Ambora steia sujeita a la Lei n.º 83/2017 para eifeitos de quemunicaçon de ouparaçones sospeitas de branqueamiento de capitales, la oubrigaçon de canal anterno de denúncias de la Lei 93/2021 solo surge se atingir 50 trabalhadores.
L MENAC yá puode aplicar coimas a las ampresas que nun téngan canal?
Si. Ls prazos transitórios de adepçon de la Lei n.º 93/2021 terminoron an 2022 para las grandes ampresas i an 18 de júnio de 2023 para las médias ampresas (antre 50 i 249 trabalhadores). Oije, tolas las ampresas oubrigadas stan em anfraçon direta se nun tubíren canal anterno atibo.
Ua câmara menicipale de Trás-os-Montes com 60 funcionários públicos ten de tener canal?
Si, andependientemente de l númaro de habitantes de l cunceilho. Al ultrepassar las 50 pessonas trabalhadoras, la câmara menicipale stá formalmente oubrigada pul artigo 8.º, n.º 2, de la Lei n.º 93/2021.
Ua filial pertuesa puode mandar ls trabalhadores de Miranda de l Douro denunçar na páigina web de la ampresa-mai na Spanha?
Nun. La filial pertuesa ten de çponibelizar un canal anterno lhocal que admita la lhéngua pertuesa, respete ls prazos de 7 dies i 3 meses de la Lei 93/2021 i garanta que las outoridades de fiscalizaçon pertuesas puodan aceder als registos em causo de anspecion.
Quen puode ser nomeado Respunsable pul Canal de Denúncias na ampresa?
Puode ser nomeada ua pessona andebidual (cumo l Diretor Jurídeco, l Compliance Officer ó l Auditor Anterno) ó ua comisson antegrada (Comité de Ética). La lei eisige que atue cun total outonomie, andependéncia i sigilo profissional.
Ye possible cuntratar ua plataforma de software sterna cumo la UNOVOX para cumprir la lei?
Si. L artigo 8.º, n.º 4, de la Lei n.º 93/2021 prebé spressamente que l canal anterno puode ser ouperado anternamente ó çponibelizado por un prestador de serbiços sterno, mantendo la ampresa la custódia i respunsabelidade final pul tratamento de dados.
Quales son las sançones se la ampresa çpedir un trabalhador que apersentou denúncia?
L çpedimiento ye cunsiderado ato de retaliaçon eilegal, sendo nulo de pleno dreito. A la par de la readmisson i paganiento de salários de tramitaçon, la ampresa ancorre numa cuntraordenaçon mui grabe punida pul MENAC com coima até 250.000 ouros.
Cumo ye que la plataforma UNOVOX garante la cunformidade de las PME pertuesas?
La UNOVOX ouferece ua soluçon SaaS antegrada con ancriptaçon AES-256 de punta a punta, política Zero-Log de andereços IP, buzón anónimo com token de seguimiento, outomatizaçon de ls prazos de 7 dies i 3 meses i modelos de decumientaçon jurídica prontos a usar.
Quien fiscaliza l cumprimento de la Lei 93/2021 em Pertual?
La cumpeténcia percipal de fiscalizaçon i de aplicaçon de coimas cabe al Mecanismo Nacional Anticorrupçon (MENAC), a la par de las outoridades setoriales (Banco de Pertual, CMVM, ASF, ACT i CNPD) nas sues respetibas árias de jurisdiçon.