MAINSYSTEMS 
Δρ Νικόλαος Δημητρίου
Δικηγόρος & Ειδικός Κανονιστικής Συμμόρφωσης · Ινστιτούτο Εταιρικής Διακυβέρνησης & Προστασίας Μαρτύρων
Εξειδικευμένος σύμβουλος στην ευρωπαϊκή οδηγία για τα εσωτερικά κανάλια αναφορών και την προστασία μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος.
Δογματική ανάλυση της απαγόρευσης αντιποίνων, ψηφιακών αποδεικτικών προτύπων και αρμοδιοτήτων της αρχής Επιθεώρηση Εργασίας — Ελληνική Δημοκρατία.
Κανονιστικό Πλαίσιο και Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1937
Η ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1937 μέσω του Προστασία προσώπων που αναφέρουν (Νόμος 4990/2022, ΦΕΚ Α΄ 210/11.11.2022) εισήγαγε δεσμευτικές υποχρεώσεις για επιχειρήσεις και φορείς με τουλάχιστον 50 εργαζομένους, επιβάλλοντας τη λειτουργία ασφαλών εσωτερικών διαύλων αναφοράς.
Η παράλειψη θέσπισης διαύλου ή η παραβίαση της εμπιστευτικότητας επισύρει αυστηρές διοικητικές κυρώσεις υπό τον άμεσο έλεγχο της αρχής Επιθεώρηση Εργασίας — Ελληνική Δημοκρατία.
Το Ειδικό Καθεστώς Αντιστροφής του Βάρους Απόδειξης
Κεντρικός άξονας προστασίας είναι η αντιστροφή του βάρους απόδειξης επί ισχυρισμού αντιποίνων. Εάν ο αναφέρων υποστεί δυσμενές μέτρο (όπως απόλυση, υποβιβασμό ή πειθαρχική δίωξη), τεκμαίρεται ότι το μέτρο αποτελεί παράνομο αντίποινο.
Ο εργοδότης φέρει το αποκλειστικό βάρος να αποδείξει ενώπιον του δικαστηρίου ότι η απόφαση ελήφθη για απολύτως αντικειμενικούς επιχειρησιακούς λόγους, άσχετους με την αναφορά.
- Νόμιμο Τεκμήριο Αντιποίνων: Κάθε δυσμενής μεταχείριση μετά την αναφορά τεκμαίρεται ως αντίποινο;
- Βάρος Απόδειξης Εργοδότη: Ο εργοδότης οφείλει να προσκομίσει έγγραφες αποδείξεις για τους λόγους του μέτρου;
- Ακυρότητα και Αποζημίωση: Η απόλυση κηρύσσεται άκυρη και επιδικάζεται πλήρης αποζημίωση στον εργαζόμενο.
Ψηφιακά Αποδεικτικά Πρότυπα και Αδιάβλητα Αρχεία Καταγραφής
Τα απλά e-mail ή κοινές φόρμες δεν πληρούν τις δικονομικές προδιαγραφές, καθώς επιδέχονται τροποποιήσεις και δεν διασφαλίζουν την ανωνυμία.
Απαιτείται πιστοποιημένο λογισμικό με κρυπτογράφηση άκρου εις άκρον και αμετάβλητα ίχνη καταγραφής (audit logs) με χρονοσήμανση για την τήρηση των προθεσμιών των 7 ημερών και 3 μηνών.
Για την ανατροπή του τεκμηρίου αντιποίνων, ο οργανισμός οφείλει να επιδείξει αδιάβλητο ψηφιακό φάκελο της έρευνας.
Αρμοδιότητες Ελέγχου και Κυρωτικό Καθεστώς
Η Επιθεώρηση Εργασίας — Ελληνική Δημοκρατία έχει την εξουσία διενέργειας ελέγχων και επιβολής προστίμων σε περιπτώσεις παρεμπόδισης αναφορών ή παραβίασης εμπιστευτικότητας.
Πέραν των προστίμων, οι παραβάτες αντιμετωπίζουν σοβαρό κίνδυνο αποκλεισμού από δημόσιες συμβάσεις.
Συμπεράσματα και Συστάσεις Εταιρικής Διακυβέρνησης
Απαιτείται ορισμός Υπευθύνου Παραλαβής και Παρακολούθησης Αναφορών (Υ.Π.Π.Α.) και εγκατάσταση εξειδικευμένης πλατφόρμας αναφορών.
Ο συνδυασμός τεχνολογικής ασφάλειας και τήρησης των προθεσμιών θωρακίζει τον οργανισμό έναντι κυρώσεων.
Συχνές Ερωτήσεις για τον Νόμο περί Προστασίας Αναφερόντων
Όλες οι επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα με 50+ εργαζομένους και οι φορείς του δημοσίου τομέα.
Εάν ο αναφέρων υποστεί απόλυση μετά την αναφορά, ο εργοδότης οφείλει να αποδείξει ότι η απόλυση ήταν άσχετη με την αναφορά.
Προβλέπονται αυστηρά διοικητικά πρόστιμα, ποινικές κυρώσεις και ακυρότητα των αντιποίνων.