Fristy přizjewjenskeho městna po HinSchG: 7 dnjow wobkrućenje a 3 měsacy wotmołwa

Zakonska systematik procesa po § 17 HinSchG

Procesowy porjad Zakonja wo škitej pokazowarjow bu wutworjeny, zo by so spřestěrała njezaměrna lěniwosć a přemjelčowanje njeprawidłosćow. W zašłosći so wulke mnóstwo přizjewjenjow w šufladach schowa abo wot jednaćelstwa měsacy dołho bjez reakcije ležeć wosta, mjeztem zo měješe zaměstnjeny strach před wotstronjenjom z dźěłoweho městna.

Zo by so tajkemu zastanjenju zadźěwało, předpisuje § 17 HinSchG štyristopnjowy zamołwity postup za kóžde městno:

• Stopjeń 1: Wobkrućenje dóńdźenja přizjewjenja napřećo pokazowarjej nutřka sydom dnjow;
• Stopjeń 2: Wěcne pruwowanje substancy a woprawnjenosće zdźělenki pod škitnym statusom § 2 HinSchG;
• Stopjeń 3: Zahajenje wotpowědnych nutřkownych slědźenjow, přepytowanjow abo sćěhowacych naprawow po § 18 HinSchG;
• Stopjeń 4: Dospołna wěcna wotmołwa pokazowarjej wo wuslědkach přepytowanja najpozdźišo po třoch měsacach.

Kóždy z tutych stopnjow žada sej prawnisku preciznosć. Přechod mjez stopnjemi njesmě so wotwłóčeć. Jeli nutřkowne městno zapadnje do njedostatka organizacije, móže so cyła dowěra zaměstnjencow zničić. Zakon njeakceptuje žane wuběhanja na personalny njedostatk abo zarjadniske ćeže.

7-dnjowski termin za wobkrućenje dóńdźenja (§ 17 Abs. 1 Nr. 1 HinSchG)

Sydomdnjowski termin započne z dnjom dóńdźenja zdźělenki na přizjewjenskim městnje. Dla prawniskeho wobličenja płaća přewzate prawidła Němskeho wobydlerskeho zakonika (§§ 187 ff. BGB). Dźeń dóńdźenja sam so po § 187 Abs. 1 BGB do běha termina njezawobslukuje. Termin započina so z poćahom na slědowacy dźeń wokoło 00:00 hodźin.

Při wobličenju kónca termina je § 193 BGB rozsudny. Spadnje-li posledni dźeń 7-dnjowskeho rjadu na njedźelu, sobota abo na statnje připóznaty swjaty dźeń w sedle předewzaća, přesunje so kónc termina awtomatisce na přichodny dźěłowy dźeń.

Zakońske wuwzaća wot winowatosće wobkrućenja

HinSchG dopušća jenož dwě wuskaj wuwzaći, hdźež městno wobkrućenje wotedać njetrjeba:

Wšě druhe pady žadaja sej bjezpodmiene wobkrućenje. Wobkrućenje njesmě wobsahować žane hodnoćenje wo tym, hač je zdźělenje woprawdźite abo nic. Wone je jenož technisko-procesowy doklad wo přewzaću.

Dźeń dóńdźenja a wobličenje časowych wotstawkow po § 187 Abs. 1 BGB

W elektroniskim wěku dóńdźe wjele přizjewjenjow přez webowe portale w nocy, wo swjatkach abo wo kóncu tydźenja. Prawniski započatk frista je tuž často předmjet zwadow. Po § 187 Abs. 1 BGB so dźeń, do kotrehož dóńdźenje zdźělenki padnje, při wobličenju termina njezawobslukuje. Přizjawi-li dźěłaćer njeprawidłosć w pjatk wokoło 23:45 hodźin přez digitalnu platformu UNOVOX, započina 7-dnjowski termin hakle w sobotu wokoło 00:00 hodźin běžeć.

Dny so nětko slědowało liča: Sobota je prěni dźeń, njedźela druhi, póndźela třeći, wutora štwórty, srjeda pjaty, štwórtk šesty a slědowacy pjatk sedmy dźeń. Termin wobkrućenja so ze zańdźenjom pjatka wokoło 24:00 hodźin skónči. Jeli pak tutón pjatk w Sakskej statnje připóznaty swjaty dźeń je – kaž na přikład Ćichi pjatk – přesunje so kónc frista po § 193 BGB přez cyłe jutrowne swjatki na wutork wokoło 24:00 hodźin, dokelž je Jutrowna póndźela tež swjaty dźeń. Předewzaća njesmědźa so na proste kołdźerjowe wobličenje spušćeć, ale trjebaja awtomatiski kalender, kotryž regionalne saksko-łužiske prawidła znaje.

Wěcne pruwowanje substancy přizjewjenja (§ 17 Abs. 1 Nr. 2 HinSchG)

Hnydom po wotedanju wobkrućenja započina najwažniši materialnoprawniski krok: wěcne pruwowanje přizjewjenja. Městno dyrbi přespytać dwě zakłoni stejnišći:

Po prěnje, hač zdźěleny podawk scyła pod wěcny wobłuk Zakonja wo škitej pokazowarjow po § 2 HinSchG pada. Přizjewjenja wo zaměstnjenskich konfliktach, privatnych njeporozumjenjach abo powšitkownym njespokojnosći z jednaćelstwom njepadaja pod HinSchG. Wone so po wotpowědnym pruwowanju k běžnemu personalnemu wotrjadej přesunja, jeli to prawidła datoweho škitu dowola.

Po druhe, městno pruwuje wěrnodójstojnosć a dypkownosć přizjewjenja. Přizjewjenske městno ma prawo a winowatosć, wostawać w zwisku z pokazowarjom po § 17 Abs. 1 Nr. 3 HinSchG, zo by dalše dopokazy, dokumenty abo swědkow naprašowało. Njewobkedźbowanje tutych krokow načini přepytowanje njedospołne.

Protokolacija wěcneho přepytowanja a zaćehnjenje třecich wosobow

Wěcne pruwowanje njesmě so na powjeršne přehladowanje wobmjezować. Zamołwita wosoba na přizjewjenskim městnje dyrbi po standardach DIN ISO 37002 kóždy přepytowanski krok pisomnje protokolować. Při naprašowanju swědkow znutřka zawoda dyrbi so přeco přitłóčowana mjelčenska winowatosć po § 8 HinSchG zarućić. Swědkojo njesmjedźa zhonidź, štó je přizjewjenje stajił abo kajke speciliske podrobnosće bychu na wosobu pokazowarja pokazywali.

Jeli so třece wosoby za techniske abo financne pruwowanja zaćahuja – na přikład eksterni rewizorojo, IT-forensikarjo abo rěčnicy – dyrbja so tute wosoby před započatkom přepytowanja na specielne mjelčenje zawjazać. Njezaměrne wotkryće identitow płaći po § 40 Abs. 2 Nr. 2 HinSchG jako ćežke porjadniske přestupjenje, kotrež so z pjenježnej štrowu hač do 20.000 eurow chłosta.

3-měsačny termin za wotmołwu (§ 17 Abs. 2 HinSchG)

Najpozdźišo tři měsacy po wotedanju wobkrućenja dóńdźenja dyrbi přizjewjenske městno pokazowarjej wěcnu wotmołwu podać. Tuta wotmołwa njeje jenož zdźělenka, zo so „něšto čini“. Wona dyrbi po § 17 Abs. 2 HinSchG konkretnje wobsahować:

• Kotre sćěhowace naprawy po § 18 HinSchG su so zahajili abo so hišće planuja;
• Z kajkich wěcnych přičinow so přepytowanje ewentualnje zastaji abo druhemu zamołwitemu zarjadej přepoda;
• Kak so zjiwne njeprawidłosće wotstronjeja a kak so dalšim škodam zadźěwa.

Kónc třoch měsacow so znowa po §§ 187, 188 Abs. 2 BGB wobličuje. Běži-li termin wot 15. januara, skónči so wón ze zańdźenjom 15. apryla wokoło 24:00 hodźin. Jeli tutón dźeń na swjaty dźeń padnje, płaći zaso wotstawk po § 193 BGB.

Substanca wotmołwy a definicija sćěhowacych naprawow po § 18 HinSchG

Zakon wo škitej pokazowarjow w § 18 HinSchG eksplicitnje definuje, kotre sćěhowace naprawy móže nutřkowne městno započeć a wo kotrychž dyrbi pokazowarja po třoch měsacach informować. Zakonska paleta wobsahuje štyri hłowne smjery:

• Nutřkowne přepytowanja: Přewjedźenje systemiskich auditow, přepruwowanje financnych knihow, zawjedźenje IT-forensiki a wusłyszenje wobskorženych nawodow;
• Přepodaće kompetentnemu zarjadej: Zdźělenje statnemu rěčnistwu při podhlada criminalneho jednjenja, Zwjazkowemu kartelowemu zarjadej abo sakskej inspekciji za škit dźěła;
• Zastajenje postupa: Zastajenje přepytowanja dla pobrachowacych dopokazow, njedopadnosće pod HinSchG abo zjawneje njewoprawnjenosće přizjewjenja;
• Přepodaće do nutřkownych rjadowankow: Přeposłanje naležnosće k zarjadniskim komisijam za runoprawnosć, diskriminaciju abo powšitkowne personalne rjadowanje.

Kóžda z tutych naprawow žada sej wěcne wopodstatnjenje. Pokazowarjej njeje dosć napisać: „Waša naležnosć bu přepruwowana a postup bu zastajeny.“ Tajka powjeršna fraza płaći jako njedopjelnjenje 3-měsačneho termina. Wotmołwa dyrbi wujasnić, čehodla dopokazy njedosahachu a kotre kontrolne mechanizmy buchu wutworjene, zo by so podobnym podawkam w přichodźe zadźěwało.

Kolizija mjez wotmołwu, datowym škitom a zawodnymi tajemstwami

Při zhotowjenju wěcneje wotmołwy steji přizjewjenske městno před komplikowanym prawniskim balansowanjom. Na jednej stronje žada sej HinSchG transparentnosć napřećo pokazowarjej. Na druhej stronje zakazuje Zakon wo škitej zawodnych tajemstwow (GeschGehG) a Europski zakładny datowoškitny porjad (DSGVO) wotkrywanje sensitivnych předewzaćelskich a wosobinskich datow.

Zawodny tajemnik njesmě so wotmołwje wotewrěć, chiba zo je to za rozjasnjenje njeprawidłosće po § 5 GeschGehG nuzne. HinSchG njeda pokazowarjej žane powšitkowne prawo na přewzaće cyłych přepytowanskich aktow. Pokazowar ma prawo na informaciju wo wuslědku, nic pak na wosobinske data wobskorženeho nawody abo kolegow.

Nimo toho nastawa časta kolizija z prawom wobskorženeho na informaciju po Art. 14 a Art. 15 DSGVO. Wobskoržena wosoba ma po powšitkownym datowym prawje prawo zhonidź, kotre data so wo njej wobdźěłuja a z kajkeho žórła pochadźeja. W tutym dypku funguje § 10 HinSchG w zwisku z § 29 BDSG jako wuskaj zakonska wuwzaćna norma: Informacija wobskorženemu so tak dołho wotetorhnje, doniž by wotkryće identitu pokazowarja abo nutřkowne přepytowanja wohroźiło. Hdyž je přepytowanje skónčene a wobskorženy so wo wuslědku informuje, dyrbi nutřkowne městno wšě referency k pokazowarjej čorno zamazać.

Zarjadniska wotmołwa pokazowarjej njesmě přewzać žane formulacije, kotrež bychu woprawdźity wobsah zaměrneho diskreditowanja měłe. Jeli so wuslědki přepytowanja wotmołwjeja, ma so zamołwity jurist wobmjezować na wěcne fakty: wotstronjenje porjadniskeho deficita, zahajenje disciplinarneho postupa, zdźělenje statnemu rěčnistwu abo zawjedźenje nowych kontrolnych procesow.

Přepoźdźenje terminow a jeho drastiske prawne sćěwki

Zamołwiti wjednicy a compliance-zarjadnicy husto podhódnoćeja prawniske sćěwki, jeli so termin wobkrućenja abo wotmołwy přepoźdźi. HinSchG njeje njezawjazowacy kodeks dobreho chowania, ale federalny zakon z krutymi sankcijemi.

Zhubjenje předprawidła nutřkowneho městna a wotewrjenje eksterneho kanala

Jeli nutřkowne městno nutřka 7 dnjow dóńdźenje njewobkrući abo po třoch měsacach žanu substancielnu wotmołwu njepoda, so předprawidło nutřkowneho rjadowanja zniči. Pokazowar ma po § 7 HinSchG swobódny wuběr mjez nutřkownym a eksternym městnom. Zhubjenje termina wotewrěwa jemu bjezposrědne prawo na skomjelne wobroćenje na:

• Zwjazkowy zarjad za justicu (Bundesamt für Justiz - BfJ) w Bonnje;
• Zwjazkowy zarjad za financne dohladanje (BaFin) za banki a zawěsćernje;
• Zwjazkowy kartelowy zarjad (Bundeskartellamt) při hospodarskich podrazach;
• Wotpowědne sakske statne zarjady při padowach zjawneho sektora w Drježdźanach a Budyšinje.

Přechod k zjawnosći a medijam po § 32 HinSchG

Jeli ani nutřkowne ani eksterne městno w zakonskim času njereagujetej, abo jeli hrozi bjezposrědne wohroženje zjawneho zajima, smě pokazowar z informacijemi do nowinow, telewizije abo socialnych syćow hić (§ 32 HinSchG). Pokazowar wostanje po § 33 HinSchG škitany, předewzaće pak utrpi wulku reputacisku škodu.

Wobroćenje wobćežnosće dopokazowanja po § 36 HinSchG

Při dźěłowosudniskich zwadach po přepoźdźenju terminow ma § 36 HinSchG wulku wažnosć. Jeli dźěłaćer po wotedanju zdźělenki kusk pozdźišo wupowjedźenje dóstanje, abo so jemu premiske płaćenje wotewrje, płaći zakonske předpokłady: Skitana wosoba trjeba jenož dopokazać, zo je přizjewjenje wotedała a zo je wotstronjenje dźěłoweho městna sćěhowało. Nětko dyrbi zaměstnjowar před Dźěłowym sudnistwom w Budyšinje dopokazać, zo wupowjedźenje scyła žadyn zwisk z přizjewjenjom njeměješe. Přepoźdźi-li nutřkowne městno fristy, wobhladuje sudnistwo nutřkowne procesy jako njedbaliwe a wobšěrnje přiznawa pokazowarjej prawizny.

Pjenježne štrowy po § 40 Abs. 2 Nr. 3 HinSchG

Wotpohladne abo njedbaliwe zaniechanje procesowych krokow po § 17 HinSchG je porjadniske přestupjenje, kotrež so z pjenježnymi chłostanjemi pokuta. Statne zarjady móža pjenježne štrowy hač do 50.000 eurow wupisać, jeli so přizjewjenja wotpohladnje podtłóčuja abo so pokazowarjej wobara.

Wosebitosće zrěčenja z 2-tydźenskim terminom po § 626 Abs. 2 BGB

Najbóle wopacznosćam wustajena je kolizija mjez HinSchG a § 626 Abs. 2 BGB. Za bjezterminowe wupowjedźenje z wažneje přičiny płaći w němskim dźěłowym prawje kruty termin dweju tydźenjow wot wokomika, hdyž zamołwity wjednik wo podstatnych faktach zhonije.

Doktrina Zwjazkoweho dźěłoweho sudnistwa (BAG) rjaduje, zo 2-tydźenski termin hakle potom započina, hdyž su wšě přepytowanske naprawy (Aufklärungsmaßnahmen) zakónčene a zamołwity wjednik ma spolehlime wědźenje wo woprawdźitosći ćežkeho přestupjenja. Tole pak žada sej wot předewzaća, zo so přepytowanja wot nutřkowneho městna z wulkej spěšnosću („mit gebotener Eile“) přewjedu. Přepytowanja njesmědźa so bjez přičiny měsacy dołho sobu wlec.

Přepytuje-li nutřkowne městno měsacy dołho bjez zapřijeća jednaćelstwa a přepoźdźi so přewjedźenje rozmołwy z wobskorženym, móže so 2-tydźenski termin jako zawinjeny zhubić. Předewzaće potom wupowjedźenje před Dźěłowym sudnistwom w Budyšinje njezamóže přezadźić, hačrunjež bě wobskorženy kradnył abo pjenjeze přepřepadał. Tuž je koordinacija z wjednistwom nuzna.

Tarifiske wuwzaćne terminy (TVöD, TV-L) a HinSchG we zjawnym sektorze

W komunalnych zarjadach w Sakskej a Braniborskej, kaž tež w serbskich zjawnych institucijach, płaća tarifiske zrěčenja za zjawnu słužbu (TVöD a TV-L). Po § 37 TVöD / TV-L dyrbja so financne žadanja z dźěłoweho poměra znutřka šěsć měsacow po jich splatnosći pisomnje podać, hewak dospołnje spadnu.

Přećiwo tomu běži 3-měsačny termin po HinSchG. Jeli so přez přizjewjenje wotkryje, zo buchu dźěłaćerjej lěta dołho přisłušace přiražky za ćežke dźěło abo płaćenje nadhodźinow wotewrjene, dyrbi nutřkowne městno dopomnić, zo so tarifiski šěsćměsačny termin njezawukonja. Zarjadniska synchronizacija mjez přizjewjenskim městnom a personalnym wotrjadom zaručuje, zo so prawniske naroki njepřepoźdźa.

Nimo toho rjaduje § 204 BGB zawinowanja za zastaće předawnjenja zivilnoprawniskich žadanjow. Přizjewjenje před nutřkownym městnom samopoćahowanje předawnjenje njewobmjezuje. Jeli ma předewzaće naroki na zarunanja škody napřećo koruptnym jednaćelam po § 823 abo § 826 BGB, dyrbja so procesowe kroki před sudnistwom započeć, prjedy hač so powšitkowne třilětne předawnjenje po § 195 BGB wupjelni.

Zastupnistwo personala po Sakskim personalnowustawowym zakonju (SächsPersVG)

W statnych zarjadach a gmejnach w Sakskej njereprizentuje so dźěłaćerstwo přez Betriebsrat, ale přez personalnu radu (Personalrat) po SächsPersVG. Podobnje kaž w priwatnym sektorze ma personalna rada po § 80 SächsPersVG prawo na spolurozsudźowanje při zawjedźenju techniskich zarjadźenjow, kotrež móža wukon abo chowanie dohladować.

Dienstvereinbarung mjez zarjadnikom a personalnej radu dyrbi jasnje wobsahować: Zaručenje anonymity serbskich zdźělenkow, zakaz IP-dohladowanja, prawidła za zničenje po 3 lětach a wobchowanje mjelčenskeje winowatosće napřećo třecim.

Wosebje w Krajnoradnym zarjedźe Budyšin (Landratsamt Bautzen) a Zhorjelskim wokrjesu (Landkreis Görlitz) je wažnje, zo su čłonohojo personalneje rady z dwurěčnymi procesami znajomi. Personalna rada nima prawa do woprawdźitych wobsahow jednotliwych přizjewjenjow čitać, chiba zo je pokazowar k tomu wurazne pisomne přizwolenje dał. Dohladowanje so wobmjezuje na rjadne fungowanje techniskeho rjadowaka a dodźerženje časowych běhow.

Mjezywotmołwa při naročnych a mjezynarodnych procesach

HinSchG njewobsahuje formalne podlěšenje 3-měsačneho termina. Za komplikowane procesy (na přikład mjezynarodne kartelowe přepytowanja z wobdźělenjom pólskich abo čěskich wotnožkow) je wutworjena praksa mjezywotmołwy:

Na kóncu 90 dnjow dóstanje pokazowar substancielnu mjezyzrjadowanku, w kotrejž so wujasni, kotre kroki su so přewjedli, čehodla je podlěšene přepytowanje trěbne a hdy so kónčna wotmołwa wočakuje. Z tym so procesowa winowatosć zakonsce dopjelni.

Tajka mjezywotmołwa dyrbi pjeć zakłoni elementow wobsahować: zwěsćenje aktualneho stawa faktow, lisćinu hižo zwoprawdźitych přepytowanskich naprawow, prawniske přičiny za trěbne podlěšenje, wozjewjenje dokładneho termina přichodneho zwiska a wobnowjenje škitneho statusa po § 33 HinSchG. Pokazowar z tym spóznaje, zo so jeho naležnosć z wulkej zamołwitosću přepytuje, a nima žadyn powód za zbrašenje k medijam abo statnym zarjadam.

Praksiska studija: Wotwroćenje BfJ-eskalacije w łužiskim zawodu

Kak wažna je fristowa disciplina, pokazuje slědowacy přikład:

Keby nutřkowne městno w tutym padźe hakle po 120 dnjach wotmołwiło, by zaměstnjeny po zakonju měł dospołne prawo, z protokolom do zjawnych nowinow w Budyšinje abo Drježdźanach hić. Přez awtomatiske dodźerženje procesoweho kalendra bu wulka katastrofa wotwroćena.

Techniske zaručenje fristow: ISO 27001 a WORM-archiwowanje

Nawodźenje fristow přez Excelowe tabele je njepřihódne a njezaručene. Moderny compliance-system žada sej:

• Awtomatiske wobličenje z wopřijećom sakskich swjatych dnjow po BGB;
• Eskalaciske warnowanja při docpjenju 5. dnja (wobkrućenje) a 75. dnja (wotmołwa);
• WORM-protokolowanje (Write Once, Read Many) k zaručenju, zo so časowe stampy před sudnistwom njemóža zaprěć;
• Zaklučowany dwurěčny přistup za serbskorěčnych a němskorěčnych pokazowarjow.

Kóžde předewzaće z wjace hač 50 dźěłaćerjemi dyrbi techniski porjad tak konfigurować, zo su cyłe audit-logi kryptografisce podpisane. Jeli so wuslědki přepytowanja pozdźišo před Sakskim krajnym sudnistwom abo Zwjazkowym zarjadom za justicu přepruwuja, ma předewzaće njezapodaćomny dopokaz wo sekundowej dokładnosći swojich reakcijow.

Kontrolne lisćiny za compliance-wjednikow a dowěrnikow

Zo by nutřkowne přizjewjenske městno terminsku wěstotu we wšědnym dźěle zaručiło, doporuča so strukturowana procesowa kontrolna lisćina wot prěnjeho dnja:

Dodźerženje tutoho kalendra zaručuje, zo předewzaće njepadnjo do pasle § 36 HinSchG a njewustaji so pjenježnym chłostanjam Zwjazkoweho zarjada za justicu.

Často stajene prašenja (FAQ)