Kanála áigemearit: 7 beaivvi ja 3 mánu Ruoŧa lága 2021:890 mielde

Juridihkalaš vuođđu: Lága 2021:890 5 kap. 8 § gáibádusat

Ruoŧa dieđiheaddjisuodjalanláhka (Lag 2021:890) ii ane dieđihankanála dušše passiivvalaš vuostáiváldinbáikin. Bargoaddis lea aktiivvalaš ja lágalaš geatnegasvuohta gieđahallat juohke dieđihusa áigge sisa. Lága 5 kap. 8 § mearrida guokte dehalaš áigemeari, mat leat bargoaddi doaimma kivijalka:

• 7 beaivvi áigemearri (5 kap. 8 § 1 mom. 1 p.): Bargoaddi ferte addit dieđiheaddjái čálalaš duođaštusa (bekräftelse) das ahte dieđihus lea vuostáiváldojuvvon maŋimustá čieža beaivvi sisa dan rájes go dieđihus jođii kanálii.
• 3 mánu áigemearri (5 kap. 8 § 1 mom. 3 p.): Bargoaddi ferte addit dieđiheaddjái heivvolaš diehtojuohkima (återkoppling) das, makkár doaibmabijut leat álggahuvvon ja movt ášši lea čielggaduvvon, maŋimustá golmma mánu sisa duođaštusa addimis.

Dát áigemearit leat preklusiivvalaš juridihkalaš eavttut. Áigemeari manideapmi dahje laimmastus mearkkaša njuolgga lága rihkkuma, mas sáhttet čuovvut eiseválddiid bákkut ja vahátbuhtadusat. Dieđiheaddji oažžu maiddái vuoigatvuođa mannat olggobeale kanálii dahje almmolašvuhtii jos siskkáldas áigemearit eai doala.

7 beaivvi áigemearri: Čálalaš duođaštus ja dieđiheaddji sihkkarvuohta

Čieža beaivvi duođaštus lea vuosttaš duohta málle bargoaddi luohttámušas. Go bargi dahje eará bargoovttasbargi guođđá dieđihusa, sus lea stuorra eahpesihkkarvuohta. Leago dieđihus mannan perille? Oaidnágo dan soames geasa dat ii gula? Goas ášši dutkagoahtá?

Lága mielde duođaštus ferte leat čálalaš. Dat mearkkaša ahte njálmmálaš dilleduođaštus ii leat doarvái. Duođaštusas galgá leat:

• Diehtu das, ahte dieđihus lea registrerejuvvon siskkáldas vuogádagas;
• Dárkilis beaivemearri ja áigi goas dieđihus lea boahtán;
• Áššenummar dahje šifrejuvvon dovddaldat, man bokte dieđiheaddji sáhttá čuovvut ášši ovdáneami;
• Dieđut dieđiheaddjisuoji njuolggadusain ja suollemasvuođas (OSL 32 kap. 3 b §);
• Dieđut das, ahte substanttalaš diehtojuohkin boahtá maŋimustá 3 mánu sisa.

Spiehkastat 7 beaivvi njuolggadussii lea dušše dalle jos dieđiheaddji lea ieš bivdán ahte duođaštus ii sáddejuvo, dahje jos bargoaddis leat erenoamáš ákkat jáhkkit ahte duođaštusa sádden sáhtášii paljastit dieđiheaddji identitehta ja daganahit sutnje vára (5 kap. 8 § 2 mom.).

3 mánu áigemearri: Čielggadeapmi, doaibmabijut ja diehtojuohkin

Golmma mánu áigemearri lea dieđiheami substanttalaš váibmu. Dán áiggis bargoaddi sorjjasmeahtes gieđahallit fertejit čađahit buot dárbbašlaš siskkáldas dutkamiid. Ášši ii oaččo báhcit bargoaddi skuffii vuordit.

Makkár diehtojuohkima (återkoppling) bargoaddi ferte addit 3 mánu sisa? Lága mielde dieđiheaddjái ferte dieđihuvvot:

• Álggahuvvon doaibmabijut: Leago áššis álggahuvvon siskkáldas bearráigeahčču, forensihkalaš rehketdoallodárkkistus dahje bargobirasčielggadus?
• Ášši loahpaheapmi: Jos ášši lea loahpahuvvon váilevaš duođaštusaid dihte dahje dan dihte go boasttuvuohta ii lean duohta, ákkat fertejit čilgejuvvot dieđiheaddjái čálalaččat.
• Olggobeale eiseválddiide sirdin: Jos boasttuvuohta gáibida bolesdutkama dahje eará eiseválddiid (nugo Ekobrottsmyndigheten dahje Arbetsmiljöverket) doaimmaid, dán birra galgá dieđihit.
• Struktuvrralaš rievdadusat: Makkár rutiinnaid, oahpahusaid dahje siskkáldas njuolggadusaid organisašuvdna lea ođastan vai boasttuvuohta ii geardduhuvvo?

Diehtojuohkin ferte leat konkrehta. Dušše dieđihit ahte "ášši lea gieđahallojuvvon" almmá čilgehusa haga ii deavdde lága 5 kap. 8 § gáibádusaid. Dieđiheaddjis lea lágalaš vuoigatvuohta diehtit mo su dieđihus lea váikkuhan.

Áigemeriid juridihkalaš rehkenastin: Kalendárbeaivvit ja basiid njuolggadusat

Movt áigemearit rievtti mielde rehkenastojuvvojit ruoŧa lága mielde? Dás leat bargoaddiide máŋga dábálaš boasttoipmárdusa, mat sáhttet dagahit lágarihkkuma:

Kalendárbeaivvit vs. bargobeaivvit: 7 beaivvi áigemearri rehkenastojuvvo kalendárbeivviid mielde, ii bargobeivviid mielde! Jos dieđihus boahtá bearjadateahkeda, vuosttaš beaivi lea lávvardat ja 7 beaivvi áigemearri nohká čuovvovaš bearjadaga. Bargoaddi ii sáhte čiehpat dan duohkái ahte gaskkas ledje vahkkoloahpat.

Basiid njuolggadus (Lag 1930:173 om beräkning av lagstadgad tid): Jos áigemeari maŋimus beaivi lea sotnabeaivi, almmolaš bassi (helgdag), lávvardat, midskommarafto, juovlaeahket dahje ođđajageeahket, áigemearri maŋiduvvo čuovvovaš árgabeaivái. Muhto vahkkoloahpat gaskkal áigodaga eai guhkid áigemeari.

3 mánu rehkenastin: Golmma mánu áigemearri rehkenastojuvvo beavdegirjji beaivvis seamma beaivái golbma mánu maŋŋel. Ovdamearkka dihte jos duođaštus addojuvvo njukčamánu 15. beaivvi, 3 mánu áigemearri nohká geassemánu 15. beaivvi.

Njálmmálaš ja fysalaš deaivvadeamit (5 kap. 6 §) ja protokollat

Lága 5 kap. 6 § addá dieđiheaddjái erenoamáš vuoigatvuođa: dieđiheaddji sáhttá gáibidit fysalaš deaivvadeami (fysiskt möte) heivvolaš áigge sisa. Dát lea bargoaddái lágalaš bággu, maid ii sáhte hilgut.

Go fysalaš deaivvadeapmi dollojuvvo, gieđahallit fertejit čuovvut dárkilis dokumenterennjuolggadusaid (5 kap. 7 §):

• Jietnahálddašeapmi (äänitalletus): Deaivvadeami oažžu bádlet dušše dalle jos dieđiheaddji lea ovddalgihtii addán čálalaš miehtama. Almmá miehtama haga bádlen lea gildojuvvon.
• Čálalaš beavdegirji: Jos jietnabádlen ii geavahuvvo, gieđahallanolbmot fertejit čállit dárkilis beavdegirjji, mas leat buot ságastallon áššit.
• Dieđiheaddji dárkkisteapmi ja dohkkeheapmi: Dieđiheaddjái ferte addojuvvot vejolašvuohta lohkat beavdegirjji, njulget boasttoipmárdusaid ja dohkkehit dan iežas vuolláičállagiin.

Suollemasvuođa seailluheapmi áigemeriid gieđahallamis (OSL 32 kap. 3 b §)

Áigemeriid čuovvun ii goassege oaččo dáhpáhuvvat suollemasvuođa gollosuojis. Lága 5 kap. 10 § geatnegahttá buot gieđahallanolbmuid doallat eavttuhis tystnadsplikt (vaitiolovelvollisuus). Almmolaš sektoris suollemasvuohta vuođđuduvvá Offentlighets- och sekretesslagen (OSL) 32 kap. 3 b §:i, mii lea absoluhtta suodji.

Dieđiheaddji identitehta, namma, bargosadji dahje eará dieđut maid bokte son sáhtášii dovdojuvvot, eai oaččo paljastuvvot organisašuvnna siskkobealde eiseoapmahaččaide, kollegaide dahje direktevrraide. Dušše nammaduvvon sorjjasmeahtes gieđahallit ožžot beassat dáidda dieđuide.

Mii dáhpáhuvvá jos áigemearri ii doala? Eiseválddit ja duopmostuolut

Jos bargoaddi laimmaha 7 beaivvi dahje 3 mánu áigemeari, čuovvumušat leat garrasat:

• Dieđiheaddji manná olggobeale kanálii: Lága 6 kap. 1 § vuođul jos siskkáldas áigemearit eai doala, dieđiheaddji oažžu dakkaviđe vuoigatvuođa dieđihit almmolaš eiseválddiide (nugo Arbetsmiljöverket, Ekobrottsmyndigheten dahje Polisen) ja doallá dievaslaš dieđiheaddjisuoji.
• Almmolašvuhtii mannan (offentliggörande): Lága 7 kap. 1 § mielde jos bargoaddi ii leat addán heivvolaš diehtojuohkima 3 mánu sisa, dieđiheaddji sáhttá mannat mediái dahje almmolašvuhtii, jos boasttuvuohta lea almmolaš beroštumis. Dát sáhttá dagahit stuorra mediakriisa organisašuvdnii.
• Arbetsmiljöverket sáhkut: Eiseváldi sáhttá ásahit bargoaddái bággu ja sáhkku (vite) siskkáldas rutiinnaid váilevašvuođaid dihte.
• Vahátbuhtadusat Arbetsdomstolenis: Jos bargoaddi rihkku lága mearrádusaid ja dagaha heajos meannudeami, Bargoduopmostuollu sáhttá mearridit stuorra allmänt skadestånd -mávssuid.

Geavatlaš skenáriat: Áigemeriid čuovvun ruoŧa bargoelámis

Čuovvovaš 10 skenário čilgejit movt áigemearit doibmet geavatlaččat:

Áigi ii vuordde, ja juridihkka lea garas, dasto bargoaddi ferte doaibmat dakkaviđe, danin go áigi gollá, go njuolggadus lea fápmus. 7 beaivvi áigemearri ii leat suokkardallanášši, muhto dat lea lágalaš preklušuvdna. Jos duođaštus maniduvvo, bargoaddi vuosttaš lágalaš vuosttaldanvuoigatvuohta hedjona. Arbetsmiljöverket lea čielgasit cealkán ahte áigemeriid doallan lea vuođđogáibádus bargoaddi bearráigeahčus.

Muhto movt bargoaddi galgá meannudit dieđihusain mat bohtet sámegillii? Giella ferte doahttaluvvot, ja dásseárvu lea vuođđorievtti oassi, dasto mii lea vuođđu, danin go dat lea luohttámuš. Go dieđihus boahtá davvisámegillii, gieđahallanolbmot fertejit sihkkarastit ahte vástádus ja duođaštus addojuvvo seamma gillii. Dát gáibida ahte vuogádagas leat jorgalanhálddašeamit ja ámmátlaš jorgaleaddjit, geat leat čadnon seamma suollemasvuhtii (5 kap. 10 §). UNOVOX fállá integrerejuvvon sámegiela doarjaga, mii eastada gielalaš maŋidemiid.

GDPR ja diehtosihkkarvuohta leat stuorra hástalusat áigemeriid čuovvumis. Dieđut leat hearkkes ávdnasat, ja sihkkarvuohta lea eaktodat, dasto sihkkarvuohta vuoitá, danin go eahpádusat jávket. Persovdnasuodjelága (GDPR) artihkkal 14 mearrida ahte olbmot geaidda dieđihus guoská galggašedje dieđihuvvot persovdnadieđuid gieđahallamis. Lága 2021:890 5 kap. 4 § ja GDPR artihkkal 14.5 b dattetge addet lágalaš vuođu maŋidit dán diehtojuohkima, jos diehtojuohkin sáhtášii hehttet dieđihusa dutkama dahje vahágahttit dieđiheaddji. Dát mearkkaša ahte bargoaddi ferte dokumenteret buot dakkár mearrádusaid beavdegirjái.

Mii dáhpáhuvvá jos dieđiheaddji ii vástit gieđahallanolbmuid lassigažaldagaide? Vástádus vuordá, ja áigi luoiti. Gieđahallit sáhttet dárbbašit lassiduođaštusaid vai sáhttet ovdánit 3 mánu sisa. Jos dieđiheaddji ii vástit, gieđahallit fertejit dattetge addit 3 mánu diehtojuohkima dainna dieđuin mii sis lea. Ášši sáhttá loahpahuvvot váilevaš dieđuid dihte, muhto dát mearrádus ferte leat čálalaččat vuođđuduvvon.

Skenário 11 guoská dearvvašvuođafuolahussii ja buohccevissui Davvi-Ruoŧas. Buohccevisti lea stuoris, ja dilli lea hearkkes, dasto pasieanttat dárbbašit dorvvu. Buohccedivššár fuomáša ahte dálkkasárvvut leat manipuleron pasieantadokumeanttain. Son dieđiha kanálii ihttin, ja 7 beaivvi duođaštus sáddejuvvo dakkaviđe. Buohcceviesu siskkáldas doavttirdutkit čađahit dárkilis dárkkistusa ja 60 beaivvi maŋŋel dieđiheaddjái dieđihuvvo ahte rutiinnat leat ođastuvvon. Dát lea ovdamearka bures doaibmi áigemearreproseassas.

Skenário 12 gieđahallá almmolaš hástalusaid (upphandling) ja korrupšuvnna. Ruhta sirdása, ja gilvu lea garas, dasto njuolggadusat leat čielgasat. Ekonomiijabargi fuomáša ahte gieldda virgeolmmoš lea addán stuorra soahpamuša iežas vilbii almmá gilvvu haga. Dieđihus boahtá kanálii, ja ášši lea hui hearkkes. Gieldda sorjjasmeahtes gieđahallit addet duođaštusa 3 beaivvi sisa ja váldet oktavuođa Ekobrottsmyndigheteniin. 3 mánu sisa dieđiheaddjái addojuvvo diehtu ahte ášši lea sirdojuvvon rihkusdutkamii.

Skenário 13 čilge dilálašvuođa gos fitnodatnjunnošat geahččalit hehttet dutkama. Jođiheaddji vuosttilda, ja áššebáhpárat leat čiegus. Dieđiheaddji lea dieđihan njuolgga stivrajođiheaddji birra. Sorjjasmeahtes gieđahallit doallat garrasit gitta suollemasvuođas eai ge atte stivrajođiheaddjái beassat oaidnit áššebáhpáriid. 7 beaivvi duođaštus ja 3 mánu diehtojuohkin čuvvojit njuolggadusaid pilkulleen, ja dieđiheaddji doallá dievaslaš suoji.

Skenário 14 guoská boazodoalu ja meahcceguovlluid bargoovttasbargguide. Meahcci lea viiddis, ja ráfálašvuohta lea dárbu. Orohatbargi fuomáša lobihis čhiehpandoaimmaid ja dieđiha siskkáldas kanála bokte. Go bargoaddi doallá 7 beaivvi duođaštusa ja 3 mánu čielggadeami, eiriid čielggadeapmi ovdána ráfálaččat almmá konfliktta haga. Luohttámuš bargoaddi ja báikkálaš servodaga gaskkas nanosmuvvá.

Skenário 15 čalmmustahttá áigebargiid ja goanstáhtaid vuoigatvuođaid. Bargi lea ođas, ja áigi lea oanehaš. Geassebargi dieđiha heajos bargobirrasis ja seksuála hehttejumi birra. Vaikko su bargoáigi nohká guovtti vahku maŋŋel, bargoaddi lea geatnegas čuovvolit ášši ja addit sutnje 3 mánu diehtojuohkima. Láhka suodjala maiddái ovddeš bargiid seamma fámuin.

Audit-loki ja beavdegirjjit leat bargoaddi stuorámus nannosvuohta. Dárkkistus boahtá, ja mii lea du duođaštus? Jos dieđiheaddji maŋŋel váidá Arbetsdomstolii ahte bargoaddi lea hehtten su dahje manidan ášši, bargoaddi sáhttá ovddidit UNOVOX loggaid, mat čájehit juohke sekuntii registreron doaimma. Tuomioistuin arvostaa puolueetonta teknologista näyttöä.

MBL 11 § vuođđoráđđádallamat galggašedje maiddái siskkildit áigemeriid gieđahallanrutiinnaid. Ammattilihtut háliidit leat sihkkareat das ahte sin lahtut ožžot duođaštusa ja dieđu áiggil. Go rutiinnat leat sohppojuvvon ovttas, lihttu sáhttá doarjut bargoaddi doaimmaid ja sihkkarastit ahte kanála doallojuvvo árvvus.

Almmolašvuhtii mannan (publicering) lea bargoaddi stuorámus ballu. Go 3 mánu áigemearri eahppehuvvo, dieđiheaddji beassá njuolgga mediái. Avisat, radio ja TV sáhttet almmuhit boasttuvuođaid almmá ahte bargoaddi sáhttá hehttet dan. UNOVOX áigemearregoziheapmi lea bargoaddi parhain dáhkádus media-kriissaid vuostá.

Davviriikkalaš ovttasbargu gáibida ahte áigemearit heivehuvvojit maiddái rájáid rastá. Ruoŧa, Suoma ja Norgga lágat leat measta seammaláganat áigemeriid dáfus, muhto Ruoŧa láhka 2021:890 lea sierra njuolggadusaiguin. Bargoaddi ferte diehtit makkár riikka njuolggadusat gustojit juohke bargoaddái. UNOVOX vuogádat gieđahallá dán automáhtalaččat riikka koda mielde.

Loahpalaš konklušuvdna: 7 beaivvi ja 3 mánu leat bargoaddi lágalaš geatnegasvuođat, maid ii sáhte hilgut. Daid doallan nannesta luohttámuša, suodjala organisašuvnna beaggima ja eastada stuorra rievttálaš vahágiid. UNOVOX fállá 100% automáhtalaš áigemearregoziheami, mii dáhkkida ráfálaš bargobirrasa buot bargoaddiide.

Skenário 16 gieđahallá fápmoruvkedoaimma ja energiijadoaimmahagaid. Teknihkár fuomáša ahte jietna- ja birasdárkkistusat leat boastut dohkkehuvvon. Son dieđiha kanálii. 7 beaivvi sisa duođaštus dohkkehuvvo ja 3 mánu sisa bargoaddi čilge ahte dárkkistusat leat ođđasit čađahuvvon. Dát eastada stuorra birassáhkoid.

Skenário 17 čilge skuvlla rektora ja oahpaheddjiid gaskasaš eiriid. Oahpaheaddji dieđiha ahte skuvlla ruhtadárkkistusas leat garra boasttuvuođat. Gieldda sorjjasmeahtes gieđahallit doallat áigemeriid ja čielggadit ášši 45 beaivvi sisa. Skuvlla bargobiras buorrána ja boasttuvuohta njulgejuvvo.

Skenário 18 fátmmasta fievrrádusfitnodaga mii vuoddjá kemiijalaš ávdnasiid. Vuoddji fuomáša ahte tankat eai leat dárkkistuvvon lágalaččat. Son dieđiha UNOVOX kanálii mobiilla bokte. Duođaštus boahtá dakkaviđe. Fitnodat bisseha biillaid dárkkisteami várás ja eastada heakkavára johtolahkas.

Skenário 19 guoská IT-sihkkarvuođavirheide priváhta báŋkkus. Krypterenmálle lea boastut konfigureron ja áššehasaid dieđut leat leamaš rabas. Siskkáldas dieđihus gieđahallojuvvo dakkaviđe ja IMY:i sáddejuvvon raporta čuovvu lága gáibádusaid. Dieđiheaddjái addojuvvo diehtu 30 beaivvi sisa.

Skenário 20 čilge stuorra hotelladoaimma gos barget bargit 15 iešguđet riikkas. Monikielat dieđihusat gieđahallojuvvojit UNOVOX jorgalandoaimmaiguin. Buot 7 beaivvi ja 3 mánu áigemearit doallojuvvojit automáhtalaččat, beroškeahttá das makkár gillii dieđihus lea boahtán.

Áigemeriid dárkkisteapmi lea bargoaddi jođihangotti vuođđobargu. Stivra ferte jahkásaččat oažžut raportta das, movt áigemearit leat dollojuvvon. UNOVOX buvttada dárkilis statistihkaid, maiguin stivra ja audit-komitea sáhttet árvvoštallat siskkáldas bearráigeahču nannosvuođa.

Vállje UNOVOX ja sihkkaraste ahte du fitnodat ii goassege manit lágalaš áigemeriid. Automatihkka, lágalaš diehtu ja olles gielalaš doarjja dahket UNOVOXis ruoŧa buoremus dieđihankanála.

Makkár juridihkalaš mearkkašupmi lea duođaštusa dárkilis sániin? Sánit mearkkašit, ja juohke lause ferte leat jurddašuvvon. Duođaštus ii oaččo lohpidit liiggás olu, nugo ahte boasttuvuohta njulgejuvvo dakkaviđe, muhto dat ferte čielgasit duođaštit ahte dieđihus lea boahtán ja ahte lága 5 kap. meannudanrutiinnat leat álggahuvvon. Gieđahallanolbmuid lea dehálaš atnit standardiserejuvvon čállosiid, maiguin bargoaddi eastada boasttovuođaid ja eahpečielggasvuođaid.

Kollektivavtal ja báikkálaš soahpamušat leat ruoŧa bargoelámi váibmu. Ammattilihtut gohcát, ja luohttámušolbmot leat árjjalaččat. Jos bargoaddis lea soahpamuš luohttámušolbmoiguin das movt dieđiheamit čuovvoluvvojit, dát soahpamuš ii goassege sáhte hedjonahttit lága 2021:890 minimagáibádusaid. Láhka lea semidispositiiva dušše dalle jos báikkálaš soahpamuš addá buoret suoji dieđiheaddjái go mii lágas lea mearriduvvon.

Movt meannudit jos dieđihus lea eahpečielggas dahje siskkilda dušše guhkes vuosttaldančállosa almmá konkrehta faktain? Faktat leat váldoášši, ja luovus jurddat eai leat boasttuvuođat. Gieđahallanolbmot berrejit 7 beaivvi sisa addit duođaštusa ja seammás bivdit dieđiheaddji čilget konkrehta dáhpáhusaid, beaivemeriid ja olbmuid geat leat leamaš mielde. Jos dieđiheaddji ii divo dieđihusa, gieđahallit sáhttet loahpahit ášši 3 mánu sisa dainna ákkain ahte duođaštusat eai leat doarvái.

Offentlighets- och sekretesslagen (OSL) 32 kap. 3 b § suodji lea absoluhtta almmolaš eiseválddiin. Suollemasvuohta ii nohká go ášši loahpahuvvo. Čiegusvuohta bistá agibeaivve. Vaikko ášši manná duopmostullui dahje mediái, dieđiheaddji namma ja persovdnadieđut leat suodjaluvvon. Almmolaš eiseválddi virgeolbmot geat rihkkot dán suollemasvuođa sáhttet šaddat ráŋggáštusvástui Brottsbalken mielde.

Finánsamárkanat ja Finansinspektionen bearráigeahčču gáibidit erenoamáš garra rutiinnaid. Báŋkkut ja árvobábirfitnodagat leat bearráigeahču vuolde birra jagi. Finánsaásahusa dieđihankanálas 7 beaivvi ja 3 mánu áigemearit fertejit leat dokumenterejuvvon Finansinspektionen raporttain. Váilevašvuođat sáhttet mielddisbuktit miljonmávssuid dahje doaimma lobi massima.

Skenário 21 guoská mearragátti fievrrádusfitnodahkii Lullisámis. Fatnasa kapteadna fuomáša ahte buollinsihkkarvuođavuogádagat leat billahuvvan. Son dieđiha UNOVOX kanála bokte, ja duođaštus sáddejuvvo 24 diimmu sisa. Fitnodaga jođihus čađaha teknihkalaš dárkkistusa 14 beaivvi sisa ja vástida dieđiheaddjái ahte buot buollindagaldagat leat ođastuvvon.

Skenário 22 gieđahallá davvisámi gielladoaimmahaga ja gielddalaš bálvalusaid. Kultuvrabargi dieđiha ahte gieldda doarjagat leat geavahuvvon lobihis vugiin. Gieldda sorjjasmeahtes gieđahallit vástidit davvisámegillii 5 beaivvi sisa ja čađahit ekonomalaš dárkkistusa. Dieđiheaddji oažžu dieđu doaibmabijuin 60 beaivvi sisa.

Skenário 23 čalmmustahttá ámmátlaš jorgaleami rolla dieđihusproseassas. Go dieđihus boahtá davvisámegillii ja gieđahallit eai máhte giela, sii geavahit autoriserejuvvon jorgaleaddji. Jorgaleaddji vuolláičállá suollemasvuođasoahpamuša ovdal go beassá oaidnit dieđihusa. Duođaštus ja diehtojuohkin sáddejuvvojit lágalaš áiggiid sisa davvisámegillii.

Skenário 24 fátmmasta guovllu buohccedivššu ja bargohehttejumiid. Divššár dieđiha heajos meannudeamis ja vuorrasoolbmuid hehttejumi birra. Regiovnna gieđahallanolbmot álggahit dárkkistusa dakkaviđe ja sáddejit duođaštusa 4 beaivvi sisa. Ášši čielggaduvvo ja divššára identitehta gáhttojuvvo dievaslaččat.

Dieđiheaddjisuodji lea organisašuvnna ehtalaš vuođđu, ja rehellisvuohta doalvu ovdánit, dasto njuolggadusat ráhkadit oadjebasvuođa. Go bargoaddi čuovvu 7 beaivvi ja 3 mánu áigemeriid, dat čájeha buot bargiide ahte váttisvuođat váldojuvvojit duođalaččat. UNOVOX lea ruoŧa luohttehamos ja sihkkaramos bargoreaidu dán doaimmas.

Kvalitehta lea juohke beaivve bargu, ja áigi lea dehalaš. Bargoaddi ferte beavdegirjjiid vuorkát ja gohcit ahte buot prošeavttat čuvvojit lága. Jos dieđiheaddji gáibida dieđuid movt su ášši lea ovdánan, bargoaddi ii oaččo suokkardallat almmá ákka haga. Dieđut fertejit leat lágalaččat dohkálaččat ja čielgasat. Dát nannesta luohttámuša ja dahká bargobirrasa dorvvolažžan juohke ovttaskas bargái.

Loahpalaččat lea dehálaš deattuhit ahte áigemearit leat ráhkaduvvon dieđiheaddji suodjin. Dorvu lea dárbu, ja ákkat leat čielgasat. Ruoŧa bargoelámis njuolggadusat čuvvojit riikkalaš ja riikkaidgaskasaš standárddaid. UNOVOX fállá dievaslaš čovdosa, mii dáhkida ahte juohke áigemearri doallojuvvo ja ahte organisašuvdna lea álo suodjaluvvon eiseválddiid sáhkoid ja bearráigeahččodoaimmaid vuostá.

Movt UNOVOX automatihkka sihkkarastá áigemeriid doallama?

Manuála áigemeriid goziheapmi kaleandariin dahje Exceliin lea stuorra riska. Olbmot leat buohccen, luomus dahje vajálduhttet. UNOVOX lea ráhkaduvvon sihkkarastit ahte oktage áigemearri ii eahppehuvvo:

• Automáhtalaš duođaštus sekuntii mielde: Vuogádat sádde dieđiheaddjái virggálaš, šifrejuvvon duođaštusa dakkaviđe go dieđihus lea boahtán. Dát dáhkkida 7 beaivvi gáibádusa doallama 100-proseanttalaččat.
• Intelligenta áigemearremuittuhusat: Gieđahallit ožžot automáhtalaš muittuhusaid go 30, 60 ja 75 beaivvi leat gollan dieđihusa boahtimis, mii sihkkarastá ahte 3 mánu diehtojuohkin ráhkaduvvo áiggil.
• Šifrejuvvon gulahallankanála: Dieđiheaddji ja gieđahallit sáhttet ságastallat ja juogadit dokumeanttaid olles anonymitehtas maiddái maŋŋel vuosttaš dieđiheami.
• Kryptográfalaš audit-loki (RFC 3161): Buot doaimmat, lohkamat ja vástádusat biddjojuvvojit muhtunmeahttun lokii, mii doaibmá eiseválddiid ovddas unna duođaštussan.

Čoahkkáigeassu: Áigemearit leat bargoaddi luohttámuša mihttu

7 beaivvi ja 3 mánu áigemearit eai leat dušše byrokráhtalaš njuolggadusat, muhto dat leat dieđiheaddjisuoji vuođđoeavttut. Go bargoaddi vástida áiggil, čielgasit ja suollemasvuođas, organisašuvdna čájeha ahte dat váldá boasttuvuođaid duođalaččat ja gáhtte iežas bargiid. UNOVOX fállá teknihkalaš ja lágalaš sihkkarvuođa, mii dahká áigemeriid doallama álkkin ja dorvvolažžan juohke beaivve.