Termins de 7 dis y 3 meisc tla gestion dles segnalaziuns : Disciplina dl Decret legislatif n. 24/2023 te Talia y te Südtirol

La ratio di termins prozedurai tl sistem de whistleblowing talian

La fissaziun de termins temporai perentors é stada öna dles inovaziuns plü importantes portades ite dala Direttiva (UE) 2019/1937 y dal Decret legislatif n. 24/2023. Tl vegle ordenamënt talian (Lege 179/2017) ne êl degun termin zërt por dé n resocunt al segnaladú. Chësc aministrava na situaziun d'inzerteza olache les segnalaziuns finî suënz desmentiades te n ciantun o olache le segnaladú n'ess mai albü conëscenza sce süa denunzia ê stada tolta te conscidraziun o archiviada.

Le legisladú europeich y talian à capí che la fidüza ti canai de segnalaziun dipënn daldöt dala cërtëza di tëmps. N lurch temporal indefinit porta al scorajamënt di lauranc y spona i segnaladús a passé diretamënter a canai esterns o a dërc fora les informaziuns sön i media sociai, con danfats irreparabli por l'inmagina dla sozieté.

I termins de 7 dis y 3 meisc à porchël na dopl funziun giurìdica :

• Garantí la trasparenza y le dirit de informaziun dl segnaladú : La porsona che se surantol le prigo de segnalé na violaziun mëss savëi te tëmps curc che le mesaje é arjont le destinatare y che l'istrutoria é partida ;
• Stabilí le momënt de azes ai canai sussidiaris : Le decoramënt di termins zënza resposta ativa ipso iure la facoltè dl segnaladú de s'ademplí al canal estern de ANAC o de passé ala revelaziun publica, mantignin dötes les tüteles encuntra i licenziamënc y les ritorsiuns.

Le termin de 7 dis : Conëscenza de recevüda y pröma valutaziun

L'articul 5, coma 1, lëtra b) dl Decret legislatif n. 24/2023 scrij dant te manira crüda che le gestur dl canal mëss :

Criteris de calcol di 7 dis de calënder

N'aspet operatif de gran rilevanza é la manira de calcolé chisc 7 dis :

• Dis de calënder consecutifs : I 7 dis vëgn calcolá sciöche dis de calënder solars, nia dis de laur. Chësc ó dí che les sabedes, les domënies y les festes naziunales o patronales vëgn contades tl comput ;
• Dies a quo (dé de scomënz) : Aladô dl articul 2963 dl Codi Sivil talian ne vëgn le dé che la segnalaziun é gnüda trasmetüda (dies a quo) nia conté tl calcol ; le tëmp scomënza a decoré dal dé suess ;
• Dies ad quem (dé de fin) : Sce le setim dé toma de na sabeda, de na domënia o de n dé de festa ofiziala, le termin vëgn slungé automaticamënter al pröm dé de laur suess ;
• Segnalaziuns tramites fesc o sön papir : Sce na segnalaziun vëgn menada tres racomandada con avis de recevüda o dada jö a man, i 7 dis decorësc dal dé che l'ufize à metü le timbro de protocol o à sotscrit la recevüda.

L'ativitè de triaža tratan i pröms 7 dis

Tratan chisc 7 dis ne mëss le gestur nia ma convalidé le recepiamënt, mo mëss ince mené a fin la fasa de pröma triaža (valutaziun preliminar de amissibilitè) :

Le responsabl mëss verifiché sce la segnalaziun toma sot al perimètre dl Decret legislatif n. 24/2023 (violaziuns de lejes europeiches o talianes, violaziuns dl Model 231) o sce ara é ma na lita personala danter colegs de lëur zënza rilevanza penala o aministrativa. Te chësc ultimo caje pó le gestur archivié la comunicaziun, mo mëss daprò dé conëscenza al segnaladú motivan la decisiun de inamissibilitè zënza despassé i 7 dis.

Le termin de 3 meisc : Istrutoria, verìfiches y riscontro motivé

L'articul 5, coma 1, lëtra g) dl decret stabilësc le secundo pilaster temporal d'importanza fondamental :

Calcol di 3 meisc de calënder

Le comput di trëi meisc vëgn fat ex die ad diem aladô dl articul 2963, coma 4 dl Codi Sivil talian. Por ejëmpl : sce l'avvis de recevüda é sté dât ai 15 de jená, le termin por le riscontro final scaje ai 15 de aurí. Sce tl mënsc de scjadënza ne dál nia le medemo dé (p.ej. segnalaziun arjonta ai 31 de agost, con scjadënza ai 30 de novëmber), le termin scaje l'ultim dé de chel mënsc.

Sce le dator de laur à desmentié de dé l'avvis de recevüda di 7 dis, le termin di 3 meisc ne vëgn nia sospëndú : al scomënza a decoré automaticamënter dal otav dé do che la segnalaziun é gnüda fata.

Cuntëgn sostanzial dl riscontro motivé

Le riscontro che le gestur mëss trasmete al segnaladú ne pó nia ester na frasa generica de stile o n comuniché evasif. ANAC tla Delibera n. 311/2023 à scrit dant che le riscontro mëss contëgner informaziuns concretes y motivades sön l'azions de seguit intorportes :

• Archiviaziun motivada : Spiegaziun dles rajuns de fat y de dirit por chëles che la segnalaziun n'à nia ciafé confermes dales verìfiches documentares, con la certëza che la documentaziun vëgn tignida tl arfiv por 5 agn ;
• Averdimënt de violaziun y providimënc tuts : Comunicaziun che l'istrutoria à confermé la fondatëza di fac y che l'impresa à ativé prozedöres disciplinares, à denunzié i fac ala Procura dla Republica o à mudé i prozedimënc interns de control ;
• Stât de vanzamënt dles inrescedes : Sce l'istrutoria é particolarmënter complicada y ne pó nia gní conclüsa te 3 meisc, le gestur mëss descrí les ativitês fates cina a chel momënt y dé dant le tëmp stimé por la conclujiun definitiva.

Proroga di termins cina a 6 meisc : Criteris y lites

L'articul 5, coma 1, lëtra g) contëgn na claufula de flessibilitè che conzed de dilaté le termin de riscontro da 3 a 6 meisc te caji de granda complessitè istrutoria :

Condiziuns por la proroga legala

Chësta proroga ne é mai automatica y ne pó mai ester invocada por la pigritia o la mancianza de organisaziun dl'impresa. Ara vel ma sce al dessuven vignun de chisc criteris tassatifs :

• Numerusitè y complessitè dles verìfiches : Caji olache la segnalaziun reverda plü raions aziendai, sozietés contolades te deplü stac europeics o fraudes contabilies sofistiades che pretënn l'incëria de revižurs esterns indipendënc ;
• Comportamënt cooperatif con le segnaladú : Comunicaziun scrita preventiva menada al segnaladú dan da che i 3 meisc scaies, olache vëgn splighé te manira dita les rajuns tecniches y giurìdiches dl retarz ;
• Programaziun zërta : Indicaziun de n calendier zërt con la data finala por la comunicaziun dl riscontro definitif, che ne pó mai despassé i 6 meisc dala conëscenza de recevüda.

Sce le gestur lassa scjadëi i 3 meisc zënza dé chësta comunicaziun preventiva de proroga, l'impresa toma directamënter tla situaziun de inadempimënt con dötes les conseguënzes sanzionatories.

Fases operative dl'istrutoria interna

Por respeté i termins zënza fá erurs prozedurai mëss le gestur dl canal gestí l'istrutoria tres cuater fajes operative scanelades te manira precisa :

Fasa 1 : Protocolaziun y convalidaziun (Dis 1 - 7)

Acuisiun dla segnalaziun tla platafurma crifrada, desgna dl token de comunicaziun al segnaladú, pröma verìfica de amissibilitè de lege y emisciun dl avvis de recevüda te 7 dis.

Fasa 2 : Verìfica documentara y audiziun (Mënsc 1 - 2)

Analisa di documënc aziendai, consultaziun di registri contabili, contac direts con le segnaladú tres la chat crifrada por damané sclarimënc o atri documënc. Audiziun de testimoni o porsones a conëscenza di fac con redaziun de verbali riservá.

Fasa 3 : Valutaziun legala y perizia (Mënsc 2 - 3)

Confront dles proes coi modiei legai y col Model 231. Redaziun dla relaziun istrutoria da pert dl responsabl con la proposta de providimënc disciplinars, sivilistics o de comunicaziun ales autoritês giudiziaries.

Fasa 4 : Adoziun di providimënc y riscontro (Fin dl Mënsc 3)

Decisiun dl Consëi de aministraziun o dl RPCT, aplicaziun dles mesures de coreziun y comunicaziun motivada al segnaladú tres le portal crifré zënza trace.

Fasa 5 : Redaziun dl verbale de audiziun a usc y sotascriziun

Sce le segnaladú à damané n'audiziun a usc, le gestur mëss redije n verbale dit dles declaraziuns fates. Aladô dl articul 14 dl decret mëss le segnaladú avëi la poscibilitè de lí le verbale, de proponi mudamënc o corretöres y de lo sotescrí con süa firma. Sce l'audiziun vëgn registrada sön n supuort audio, mëstel avëi l'autorisaziun esplicita dl segnaladú. Chësc verbale de audiziun deventa n documënt ofizial dl arfiv che mëss gní tigní te condiziuns de segretesa mascima por 5 agn.

Conseguënzes dl retarz : Sancions ANAC y azes ai canai esterns

L'inobservanza di termins de 7 dis y 3 meisc comporta conseguënzes giurìdiches de gran pëis :

Sancions pecuniaries de ANAC (Articul 21)

L'Autorité Nazionala Anticorona pó ativé n prozedimënt sanzionator a carich dl dator de laur o dl gestur. L'articul 21, coma 1, lëtra b) stabilësc sancions pecuniaries da 10.000 a 50.000 euro canche al vëgn azerté che le canal n'à nia garantí le seguit ales segnalaziuns o n'à nia respeté i termins d'istrutoria.

Dirit al azes al canal estern de ANAC (Articul 6)

L'articul 6, coma 1, lëtra b) dl decret prevëiga che sce le dator de laur n'à nia dé l'avvis de recevüda te 7 dis o n'à nia dé le riscontro te 3 meisc, le segnaladú à le dirit automatic da se volté al canal estern de ANAC. Chësc tol de mez la gestion interna dl caje : ANAC pó invié n'inrescida aministrativa autonoma y trasmete i ac ala Guardia di Finanza o ala Procura dla Republica.

Dirit ala revelaziun publica (Articul 15)

Sce ince le canal estern n'é nia atif o sce l'inadempimënt intern é conliá con n prigo iminënt por l'interes publich, le segnaladú pó revelé la violaziun ales zites o sön la stampa, mantignin l'imunitè penala y la tütela encuntra i licenziamënc.

Particolaritês prozedurales te Südtirol y ti comuns ladins

Ti comuns ladins dles valades dolomitiches (sciöche Badia, Mareo, San Martin, La Val, Corvara, Urtijëi, Sëlva, Cianacei o Mazin) y ti enc comprensoriai, le respet di termins mëss fá i conc con les garanzies linguistiches :

Gestione de segnalaziuns te lingaz ladin

Sce n laurant mena na segnalaziun te lingaz ladin, i termins de 7 dis y 3 meisc ne vëgn nia sospëndüs o slungés porvia dla traduziun. L'aministraziun comunala o l'azienda publica mëss avëi internes les cumpetënzes linguistiches o conliams diret con servisc de traduziun ofiziai por garantí che l'avvis de recevüda y le riscontro vegne dai te lingaz ladin te chisc termins.

Le Tribunale Aministratif Regional (TAR) de Balsan à plü outes sotrissé che les esijënzes burocràtiches de traduziun ne pó mai gní adorades por diminuí i dirits prozedurai o slungé i termins de lege a desvantaje di zitadins de lingaz ladin.

Segnalaziuns ti consorzi y comuns partís

Te caji olache deplü comuns à mëte a jí n canal partí con n unich gestur comun (articul 4, coma 4 dl decret), le gestur mëss ester atënt a mantigní protocols temporai unifiché por evité che segnalaziuns de n comun vegne tratades plü debota che cheles de n ater comun contermin.

Sozietés de lifc y consorzi turistisc tratan la sajun d'invern

Por les sozietés de lifc y furnadoies che laura ti raions dl Dolomiti Superski, la fasa d'istrutoria toma suënz dlungia i mënsc de sajun alta (dezëmber cina a merz), canche le porsonel é daldöt ocupé con l'ativitè de vigni dé. Le dator de laur mëss s'organisé danfora con n gestur autonom che posse condüje les verìfiches sënza retarz, deache les esijënzes stajonales ne costituësc nia na scüsa valida dan ad ANAC por depassé i 3 meisc de lege.

Tabella de comparaziun : Termins, azions y conseguënzes legales

Cuadar sintetich di termins prevësc dal Decret legislatif n. 24/2023 :

Rocoes por la conformitè temporala te l'impresa

Por garantí le respet rigoros di termins sënza risć sanzionatori, consiëiese chisc pesć :

• Ativé alert automatici te software : La platafurma de whistleblowing mëss avëi n sistem de notìfiches automatiches che avertësc le gestur 48 ores dan la scjadënza di 7 dis y 15 dis dan la scjadënza di 3 meisc ;
• Definí regoles clares por le sostitut : Te caji de feries o maratia dl gestur titulär, mëstel ester nominé n vizegestur por evité che la segnalaziun romagnes nia convalidada te 7 dis ;
• Mantigní la comunicaziun atifa col segnaladú : Ince tratan che l'istrutoria é atifa, mëstel mené informaziuns sintetiches por mantigní la confidënza y evité che le segnaladú posse ponsé che l'inrescida é arnidada ;
• Formaziun sön le dirit ladin y regional : Por les impreses y comuns de Südtirol mëss le gestur conëscer les normes dl Statut spezial por gestí comunicaziuns plülingues zënza spërduda de tëmp.

Domandes che vëgn suënz fates (FAQ)

Co vëgnel calcolé i 7 dis sce la segnalaziun arjunj de vender da sëra?

I 7 dis é dis de calënder. Le dé de sottomisciun (vender) ne vëgn nia conté. Le calcol scomënza dala sabeda (dé 1) y scaje le vender suess (dé 7). Sce le setim dé toma de na domënia o de na festa, le termin scaje le pröm dé de laur suess.

Cie suzedel sce le gestur n'emet nia l'avvis de recevüda te 7 dis?

L'inadempimënt constituësc na violaziun dl articul 5 dl decret. Le segnaladú à daprò le dirit de s'ademplí al canal estern de ANAC o de fá na revelaziun publica, y ANAC pó dé na sanzion aministrativa da 10.000 a 50.000 euro.

Pó l'impresa slungé le termin di 3 meisc zënza avertí le segnaladú?

Nò, assolutamënter. La proroga cina a 6 meisc vel ma sce le gestur mena na comunicaziun scrita motivada al segnaladú dan che i 3 meisc ordinärs scaies. Zënza chësta comunicaziun preventiva, la proroga n'é nia valida.

Cie mëss pa contëgner le riscontro te 3 meisc sce l'inrescida é ciamò atifa?

Le riscontro mëss contëgner n resümé dles ativitês d'inrescida fates cina a chel momënt, les rajuns por chëles che la verìfica n'é nia ciamò conclüsa y na data stimada por la conclujiun definitiva.

Pó n comun ladin slungé i termins deache al mëss fá tradüje la segnalaziun?

Nò. I termins legai é perentors y ne vëgn nia slungés por esijënzes de traduziun. L'aministraziun comunala mëss avëi a desposiziun strümënc por gestí le lingaz ladin te tëmps reai.

Sce le segnaladú é anonim, scaiel i termins sön la medema manira?

Ojé, sce la platafurma tecnologica conzed de comuniché con l'anonim tres n token criptografich. Le gestur mëss trasmete l'avvis de recevüda y le riscontro motivé tla chat crifrada tres le token ti medemi termins.

Co vëgnel calcolé i termins te caji de segnalaziun a usc con audiziun?

Sce le segnaladú damana n'audiziun a usc, l'audiziun mëss gní fissada te n tëmp rajoné. Le termin di 7 dis por l'avvis de recevüda decorësc dala data dl audiziun o dala data dla sottomisciun dla domanda scrita.

Cie vel sce l'impresa archiviëia la segnalaziun zënza dé spiegaziuns?

L'archiviaziun zënza motivaziun concreta costituësc na violaziun dl'obligaziun de riscontro. Le segnaladú pó denunzié le fat ad ANAC, che pó sanzioné l'impresa y rebaudié l'istrutoria.

Quant dî mëss pa gní tigní i documënc dl'istrutoria tl arfiv?

L'articul 14 dl decret stabilësc che i ac mëss gní tignis por 5 agn dala comunicaziun dl riscontro final, daprò mëssi gní desdrüs te manira sigüda conform al GDPR.

Pó le dator de laur licenzié n dependënt tratan i 3 meisc d'istrutoria?

Vigni mez sfavorevol tut encuntra le segnaladú tratan o do l'istrutoria vëgn presunt sciöche ritorsiun illegitima aladô dl articul 17 dl decret, portan ala reintëgra sul post de laur y al paiamënt di danni.