La Delibera ANAC 478/2025 y l'aplicazion dl D.Lgs. 24/2023 te la Dolomites ladines
Con la Delibera n. 478 di 26 de novëmber 2025 à l'Autorità Nazionale Anticorruzione (ANAC)
L'economìa de la valades ladines é carateriseda da na gran presenza de aziendes dl turism, sozietes de lifc y implantac portamont (coche Dolomiti Superski), ciamps dl artejanat artistich y cooperatives de produzion agroalimentara. L respet dl ladin coche lingaz paritetich é n derit fondamentel sancì dal Statut de Autonomia dl Trentin-Südtirol. N canal de whistleblowing che nia é adaté al contest linguistich ladin nia respeta les normes legales y mëna a problemes zivii y aministratifs dant ai Tribunai de Bulsan y de Trënt.
I giudizi dl lour te la Region Trentin-Südtirol giapa normes ries per defëner i louradours. Vigni mesura negativa ciapeda da n dependënt do che al à segnalé mencianzes sun la segurté sun l lour, sun l respet dl ambient o sun la gestiun di contribuc publics vëgn conscidrada dal giùdes coche at de vendëta. L datori de lour mess avei documënc scric y periscies internes nia atacabiles per proé che l licenziamënt é sté fat per rajons objectives y legites.
aziché normes ropes per l'atuazion dl Decret Legislatif 24/2023 (D.Lgs. 24/2023 per l'atuazion dla diretiva europea (UE) 2019/1937 sun l whistleblowing). Te la valades ladines dla Dolomites – te Badia, Gherdëina, Fascia, Fodom y Anpezo – reverda chësta lege dutes les aziendes con almanch 50 dependenc y chëles che à n Model de organisazion 231 (Model 231).L Statut de Autonomia dl Trentin-Südtirol (DPR 670/1972) y la lege nazionala 482/1999 per la tutele dles mendranzes linguistiches storiches garantësc l derit de adoré l ladin te la vita publica y economica. Les aziendes te la Dolomites mess mët a desposizion n canal de segnalazion segur y adaté ala situazion linguistica, per che vigni louradour posse segnalé ilicic zënza tëma de desvantajes.
L'ANAC à declaré che soluzions ropes sciche mails ordenars o buces de cheva nia é a norma y rechia sanzions pecuniaries fin a 50.000 euro per vigni violazion. De plu, se l canal nia é fat a norma, perd l datori de lour la poscibilité de se defëner dant al Tribunal dl Lour de Bulsan o de Trënt te caji de licenziamënt ritorsif.
La tutele reverda louradours a tëmp indeterminat y determinat, colaboradours, stajisć, libers professcionisć, aministradours y sozies de sozieté. Al é duncue debujën che les aziendes se mët a norma con n sistem zertifiché.
Consultazion obligatoria di sindacac (RSA/RSU) dan che l canal vëgn ativé
L articul 4, comma 1, dl D.Lgs. 24/2023 y la Delibera ANAC 478/2025
Dan da ativé l canal messun tó contat con i sindacac che raprejenteia i louradours ladins (ASGB Ladin, CGIL, CISL, UIL). La consultazion mess ester ciara y dé tëmp als organisazions de controlé la segurté dla piataforma y l respet dla privacy di dependenc.
Se n datori de lour nia fej chësta consultazion, comëtel n comportamënt antisindacal sota l articul 28 dl Statut di Louradours. I sindacac pò damané al Tribunal dl Lour de fermè l canal y de dé na sanzion pecuniara al'azienda. De plu giapa l segnaladour l derit de dé su dut al'ANAC a Roma, con gran dan per l'azienda.
comana che dan da mete su l canal intern messun fé la consultazion preventiva di sindacac (RSA o RSU) o dles organisazions sindacales territoriales (ASGB, CGIL, CISL, UIL).Se l datori de lour nia fej chësta consultazion, é dut l procedimënt nia valivel. I sindacac pò dé su l'azienda dant al Tribunal dl Lour per condota antisindacala sota l articul 28 dl Statut di Louradours (Lege 300/1970), con la cunsëguënza che l canal vëgn fermé y l'ANAC dà na sanzion pecuniara.
La consultazion mess reverdé:
- La segurté tecnica y la crittografia asimetrica per l'anonimat dl segnaladour;
- L'autonomia y l'imparzialité dla persona encarieda de gestì les segnalazions;
- La fazilité de azess per duc i dependenc te la valades ladines;
- La conformité ales regoles dl GDPR y dl Garante Privacy.
Se l canal nia é sté consulté con i sindacac, à l segnaladour l derit de passé diret ala segnalazion esterna dl'ANAC a Roma zënza perde deguna tutele.
Conformité ANAC 478/2025 per Vosta Azienda con UNOVOX
Schivede sanzions fin a 50.000 € y cuestionamënc dl lour con la piataforma segura y zertificheda de UNOVOX.
Damane na demostrazion →Autonomia dl gestour dl canal y pruibizion de enterferënzes dla direzion
Les normes ANAC pruibësc che l'aministradour delegué
Te les sozietes con Model 231 (coche gran sozietes de lifc o consortiums de turism) mess l Organism de Vigilanza (OdV) avei la poscibilité de lauré zënza che la direzion generals o i aministradours posse ciaré te la chertes o te les segnalazions. L'autonomia mess ester garantida da n sistem informatich zivil y crittografé de livel aut.
Les sanzions dl'ANAC fin a 50.000 euro y les sanzions dl Garante Privacy fin a 20 milions de euro é ries y pò ruiné la reputazion de n'azienda. La soluzion segura é chëla de adoté na piataforma sciche UNOVOX che garantësc segurté iuridica y respet di lingac te duta la Dolomites.
, l presidënt o l responsabl dl personal posse gestì les segnalazions o ciaré te la comunicazions zënza autorisazion. L gestour mess ester completamënter autonom y nia lié a instruzions gerarchiches.La direzion giapa mé raporc generals con dac agregac y anonimisac sun l numer y l tipo de segnalazions. Vigni tentatif de scuvrì l'identité dl segnaladour vëgn sanzioné con na multa fin a 50.000 euro.
Te les aziendes con Model 231 pò l Organism de Vigilanza (OdV) ester nominato coche gestour, a condizion che al adores na piataforma crittografeda sciche UNOVOX che garantësc la segurté assoluta.
Inverscion dl onus de la proa y nullité di licenziamënc ritorsifs sota l art. 17
L articul 17 dl D.Lgs. 24/2023 garantësc la presunzion legala che vigni desvantaje fat a n louradour do na segnalazion é n at de vendëta. L'onus de la proa passa completamënter sun l datori de lour.
Dant al Tribunal de Bulsan o de Trënt mess l datori de lour proé con documënc scric y segurs che l licenziamënt o l demansionamënt é basé sun rajons objectives che nia à da n fé con la segnalazion. Se nia él chësta proa, declarësc l giùdes l licenziamënt radicalmënter nia valivel (null).
Sota l articul 18 dl Statut di Louradours vëgnel ordené la reintegrazion immediata te la plaza de lour, l paiamënt de duc i salars dal dé dl licenziamënt fin ala reintegrazion, con contributs y resarcimënt di dans.
Dant al Tribunal de Bulsan o de Trënt messun conscidré ence la cuestion dl resarcimënt di dans morai y materiai. L giùdes dl lour ne ordenësc nia mé la reintegrazion immediata te la plaza de lour, ma ti ascëna al louradour ence n resarcimënt per i dans ala reputazion, per l stress y per les soferënzes psicologiches causedes dal procedimënt disciplinar nia giustifiché. Chisc montanc pò ruvé a de plu dejenes de milesc de euro, a chi che messun aziché i cosć legai y i interesc.
L datori de lour ne pò nia se desćiampé dijan che l segnaladour à adoré tonns nia adac, a manco che al nia vegne proé che la segnalazion é stada fata con l'intenzion sola de calunié. La protezion vala duncue daldut ence sce i fac segnalá nia vëgn confermá dal'enquesta, a condizion che l segnaladour ova al momënt dla segnalazion motifs valivls de crëie che i fac ova verc.
Sanzions pecuniaries dl'ANAC fin a 50.000 euro
L'ANAC à l poder de dé sanzions pecuniaries sota l articul 21 dl D.Lgs. 24/2023:
- 10.000 fin a 50.000 € : Per ritorsions, licenziamënc o violazions dla segurté dl segnaladour;
- 10.000 fin a 50.000 € : Per nia avei metù su n canal intern a norma;
- 10.000 fin a 50.000 € : Per nia avei dé seguit ales segnalazions o respeté i termins.
Les sanzions vëgn publichedes sun l sit dl'ANAC, con gran dan de reputazion y la perdida dl rating de legalité per i concucores publics.
Regoles de segurté tecnica, crittografia y Garante Privacy
L Garante per la Protezion di Dac Personai comana che vigni piataforma de whistleblowing adores crittografia E2EE (AES-256) y che al nia vegne salvé adresses IP o dac de conescion.
I servers mess ester te l'Union Europea. La violazion di dac personai pò causé sanzions sota l GDPR fin a 20 milions de euro o 4 % dl faturat mondial.
Sun l ciamp dl dateschutz messun recordé che l articul 2-undecies dl Codice Privacy talian pruibësc de dé conësce l'identité dl segnaladour ala persona acusada. Ence sce chësta damana de vede dut l fascicol personal sota l articul 15 dl GDPR, mess l datori de lour oscuré y cuvrì duc i dac che podess descurì l segnaladour.
Chi che nia respeta chësta regola risćia la dobla sanzion: fin a 50.000 euro dal'ANAC y fin a 20 milions de euro dal Garante Privacy. Na piataforma zivil y crittografeda sciche UNOVOX é l'unica garanzia per evité chisc risć y mantignì la conformité normativa te duta la Dolomites.
Termins da respeté: 7 dis per la conferma y 3 meisc per l raport
La lege fissësc termins ropes:
- 7 dis de calënder per la conferma: Demët a conësce schritamënter che la segnalazion é ruveda;
- 3 meisc per l raport de evaluazion: Dé informazions clieres sun les verifighes y i providimënc ciapá.
Se i termins nia vëgn respetá, pò l segnaladour jì diret al'ANAC o ai zaites zënza perde protezion.
Tabela de confrunt: Canai de segnalazion y risć te la Dolomites
La tabela mostra la defrënzia de conformité danter les diverses soluzions:
| Tipo de Canal | Segurté de Anonimat | Conformité ANAC 478/2025 | Risc de Sanzion |
|---|---|---|---|
| Mail de l'azienda (segnalazions@azienda.it) | Deguna (IT veit les IP y i messajes) | Nia a norma (Mancanza de crittografia) | Critich (Fin a 50.000 € ANAC) |
| Bucia de lëdor te l'azienda | Bassa (Telecameres a la entrada) | Nia sufizienta (Termins de 7 dis nia garantis) | Aut |
| Avocat da defora | Auta (Segret professcionel) | A norma, ma cosć dër alc | Basc |
| Piataforma Segura UNOVOX | Totale (Crittografia E2EE, no trace IP) | 100% Conforme (ANAC, D.Lgs. 24/2023) | Zero Risc / Segurté iuridica |
Na piataforma spezialiseda sciche UNOVOX é l'unica soluzion che garantësc segurté y conformité.
Dejel-ponc de verifiga per les aziendes ladines
Per evité sanzions y grégnes de lour, messun fé chisc dejel vari:
- Ciaré al numer di dependenc: Oblianza da 50 dependenc ensù o con Model 231.
- Consultazion di sindacac: Dé conësce y doré l parer a ASGB, CGIL, CISL, UIL.
- Piataforma crittografeda: Mete su n sistem con anonimat y protezion E2EE.
- Nomina dl gestour: Cerni na persona autonoma y preparata per les verifighes.
- Atualisé l Model 231: Mete les regoles te la pert generala dl model.
- Valutazion DPIA Privacy: Segurté sota les normes dl Garante Privacy.
- Control di termins: Automatiché i avisć de 7 dis y 3 meisc.
- Formazion dl management: Informé i dirigenz sun la pruibizion de ritorsions.
- Publicazion zenza sćiompe: Mete la regolamentazion sun l sit y l'intranet.
- Raport annuel al OdV: Presenté la relazion anonimisada al Organism de Vigilanza.
Con chisc vari é la Vosta azienda te na boza segura contra vigni sanzion.
UNOVOX: Soluzion zertificheda per les aziendes te la Dolomites
UNOVOX é la piataforma pensada per respeté les normes de l'ANAC, l D.Lgs. 24/2023 y la tutele linguistiches te la Dolomites.
Con servers segurs te l'Europa (ISO 27001) y crittografia de livel militar schivede sanzions fin a 50.000 euro y garantide na gestion segura y transparenza.
La piataforma UNOVOX se lascia integré saurì te la strutura informatica de Vosta azienda y garantësc na separazion neta danter la gestion dles segnalazions y l laour ordinare dl personal. Tres azesc autorisá y raporc automatics giapa i responsabli y i comëmbri dl Organism de Vigilanza (OdV) dac segurs per informé l consëi de aministrazion. Enscì sparia l'azienda cosć y mantëgn la pesc iuridica sota dutes les normes talianes y europeiches. Al é duncue fondamental da adoté na soluzion zertificheda che garantësc l respet de vigni norma y la pesc dles relazions de lour.
Damenede na demostrazion y ativide la soluzion UNOVOX per Vosta azienda te la Dolomites.
Domandes Frequentes sun l D.Lgs. 24/2023 y les Normes ANAC
Sota l D.Lgs. 24/2023 é l licenziamënt nia valivel. L giùdes ordenësc la reintegrazion immediata y l paiamënt de duc i salars. De plu pò l'ANAC dé na sanzion da 10.000 fin a 50.000 euro.
É, l'articul 4 dl decret y la Delibera ANAC 478/2025 comana de consulté dant les raprezentanzes sindacales (ASGB, CGIL, CISL, UIL).
É, sota l Statut de Autonomia y la lege 482/1999 mess l sistem ester adaté y azessibl zënza desvantajes linguistiches.
Al vëgn presut che vigni mesura negativa do na segnalazion é ritorsion. L datori de lour mess proé che la dezijion é basada sun rajons objectives che nia à da n fé con la segnalazion.
Conferma de recez शुरुआती bannent 7 dis de calënder y raport de evaluazion finala bannent maximalmënter 3 meisc.
Nò. Mails ordenars nia garantësc la crittografia asimetrica y lascia vede les IP di computri, ci che é condanè dal'ANAC y dal Garante Privacy.
É, dutes les aziendes che à n Model 231 mess avei l canal a norma, nia mparenta tan de dependenc che ares à.
L segnaladour pò jì diret al canal estern dl'ANAC a Roma o ala stampa zënza perde la protezion contra i licenziamënc.